Aktualności

Transformacja energetyczna racją stanu Polski

Stanowisko Rady Krajowej Partii Zieloni w sprawie polityki energetycznej RP.

Zieloni jako jedyna partia w Polsce od momentu powstania w 2003 r. jednoznacznie i stanowczo opowiadają się za energetyką odnawialną i rozproszoną oraz szybkim odchodzeniem od uzależnienia od węgla. Dziś w trybie pilnym, wspólnie – rząd i opozycja, winni opracować i przyjąć, po dyskusji z obywatelami, polską politykę energetyczno-klimatyczną, która ustalałaby długoterminowe plany do 2050 r. w zakresie walki ze zmianami klimatycznymi, przygotowałaby zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego Polski i zaplanowała odejście od energetyki węglowej. Uważamy, że sytuacja, trwająca już od lat, w której kolejne rządy w Polsce nie określiły dokładnie kierunku, w którym kraj podąża w zakresie polityki energetycznej i walki ze zmianami klimatu, jest skandaliczna i stanowi istotne zagrożenie dla polskiej racji stanu.

Z niepokojem obserwujemy fakt, że Polska od wielu lat nie wpisuje się w jakikolwiek sposób w unijną i globalną transformację energetyczną, uparcie podążając nieekonomiczną, groźną dla klimatu i nieprzyjazną dla naszego zdrowia i dla środowiska naturalnego ścieżką dalszego inwestowania w energetykę węglową. Pomimo podpisania Porozumienia Paryskiego obecny rząd Polski z uporem wspiera nieefektywne inwestycje w państwową i korporacyjną energetykę, opartą na węglu i doprowadził do zapaści polskiego sektora energetyki odnawialnej. Nasze wyłączenie się z europejskiej polityki energetycznej, która jest mocno nakierunkowana na spełnienie warunków określonych w Porozumieniu Paryskim, może też doprowadzić w najbliższej przyszłości do powstania poważnego konfliktu z Unią Europejską.

Należy zwrócić uwagę, że „polityka trwania i obrony monopoli”, realizowana przez SLD, PO. PSL i „polityka sakralizacji węgla” prowadzona przez PiS doprowadziła nas na krawędź stanu zapaści, który Partia Zieloni charakteryzuje następująco:

  1. Branża węglowa jest od lat bardzo mocno dotowana przez państwo polskie – według ostatniego raportu NiK dotacje w latach 2002-2012 wynosiły 66 miliardów złotych.
  2. Mimo tych wielkich środków przynosi i przynosić będzie straty, gdyż już dziś taniej jest importować węgiel z zagranicy z kopalni odkrywkowych, niż korzystać z polskiego, wydobywanego obecnie często z głębokości 1000 m. Nie ma szans na zapewnienie konkurencyjności polskiemu węglowi bez kontynuowania dotacji budżetowych.
  3. Nieuchronny jest jednak spadek wydobycia węgla i wzrost jego importu. Węgiel nadal stanowi podstawę naszego miksu energetycznego, co w wypadku nieuchronnego wzrostu importu stanowi niebezpieczeństwo dla Polski i uzależnia nas energetycznie od innych państw.
  4. Nie nastąpiła pełna restrukturyzacja górnictwa, w związku z czym pozostaje ona nierentowna z powodu wysokich cen wydobycia i nadmiernego zatrudnienia w sektorze górniczym i problem społeczny i ekonomiczny będzie narastał, jeśli rząd nie podejmie odważnej restrukturyzacji branży.
  5. Trwanie w węglowej monokulturze jest groźne dla naszego bezpieczeństwa energetycznego i gospodarki, gdyż będzie oznaczało obniżenie jej konkurencyjności, dalsze podnoszenie cen energii elektrycznej (a w konsekwencji rosnące koszty żywności, życia, przemysłu, itd.) oraz uzależnienie od importu węgla z zagranicy.
  6. Brak transformacji energetycznej, w tym dywersyfikacji źródeł energii, dopuszczenia prywatnych inwestorów i energetyki prosumenckiej, blokowanie OZE i rozwoju efektywności energetycznej, jest sprzeczny z polską racją stanu, gdyż jest to jedyny sposób na zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego we współczesnym świecie i przy naszej obecnej sytuacji energetycznej.
  7. Dalszy rozwój energetyki węglowej nie umożliwia spełnienia zobowiązań polskich, wynikających z naszej przynależności do Unii Europejskiej i podpisania Porozumienia Paryskiego.
  8. Brak wyraźnej polityki energetycznej oznacza, że kiedy już kopalnie są zamykane albo elektrownie znajdują się w trudnej sytuacji, nie ma żadnych istniejących strategii na łagodzenie skutków zmian dla lokalnych społeczności i osób zatrudnionych w górnictwie czy energetyce. Rząd PiS nie stara się nawet o możliwe i dostępne środki na wspieranie rozwiązania wielkiego problemu społecznego, jakim będzie konieczność odejścia tysięcy górników i znalezienie nowych źródeł dochodu dla nich i ich rodzin.
  9. Górnictwo węgla brunatnego z odkrywkami, które wywołuje leje depresyjne, stanowi istotne zagrożenie dla naszych zasobów wodnych, co widać wyraźnie na przykładzie sytuacji w rejonie wielkopolskim z wysychającymi jeziorami i rzekami (np. siódma co do wielkości rzeka Polski – Noteć – znika na odcinku kilkudziesięciu kilometrów).
    9.a. Dziś najbardziej zagrożonym regionem (obok trwale nieefektywnych kopalń węgla kamiennego) są regiony odkrywek węgla brunatnego, a w szczególności Zagłebie Konińskie i ZE PAK; jako współodpowiedzialni za dramatyczną suszę w Wielkopolsce, która m.in. uderza w podstawy życia wielu rolników i ich rodzin. Tamtejsze samorządy, biznes i obywatele pilnie sami muszą podjąć trud debaty i przedstawienia propozycji dla nadchodzącej transformacji energetycznej, społecznej i gospodarczej, którą winien wesprzeć rząd RP.

Brak realnej możliwości poprawy zdrowia i życia Polek i Polaków w związku z jakością powietrza w Polsce (45-50 tys ofiar śmiertelnych smogu rocznie), które należy do najgorszych w Europie. Lobby węglowe blokuje podstawowe regulacje, o które NiK upomina się od 2004 r., a Zieloni i Alarmy Smogowe od momentu powstania – zmianę normy jakości paliw stałych, w tym węgla w sektorze komunalno- bytowym. Zamiast tych norm mamy nadal skandaliczną sytuację dopuszczenia do obrotu odpadów węglowych: muły, miały i flotokoncentraty, które mają za słabą jakość do użytku w elektrowniach węglowych, ale wystarczającą dla naszych pieców, głównie pozaklasowych, tzw. kopciuchów.
Dalsze dotowanie węgla oznacza, że brakuje środków na wsparcie energetyki opartej na odnawialnych źródłach energii i rozwiązań wzmacniających efektywność energetyczną państwa. Podczas gdy wsparcie energetyki węglowej w latach 1990-2012 sięgnęło 170 mld złotych, na OZE w tym czasie przeznaczono 19 mld złotych. Z czego do branży wiatrowej i form nowej generacji OZE trafiło niecałe 7 mld złotych.
Bez prawdziwej ustawy prosumenckiej, ustawy o wspieraniu źródeł odnawialnych, rozwoju efektywności energetycznej kraju oraz otwarcia na innowacyjną gospodarkę i energetykę nastąpi pogorszenie konkurencyjności i efektywności polskiego sektora energetycznego. Staniemy się zaściankiem energetycznym Europy.
Obok nie wykorzystanych szans budowy nowoczesnej, bezpiecznej dla ludzi i klimatu energetyki, grozi nam konflikt związany z nierealizowaniem Porozumienie Paryskiego oraz wielomilionowe kary za niespełnienie zobowiązań wynikających z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE, według których Polska zobowiązała się do osiągnięcia minimum 15% udziału energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto do 2020 r.
Zieloni wzywają opozycję i PiS, aby podjęły próbę osiągnięcia konsensusu na temat odejścia od węgla na rzecz efektywności energetycznej i OZE. Transformacja energetyczna, czyli m.in. używanie technologii pasywnych budynków, rozbudowa źródeł odnawialnej energii, elektryfikacja ciepłownictwa i elektryfikacja transportu zasilanego z OZE to przyszłość, na którą trzeba postawić już dzisiaj.
Transformacja energetyczna i gospodarcza to nasza racja stanu, która wymaga zgody ponad podziałami politycznymi. Wierzymy, że stać na nią rządzących i opozycję.

Partia Zieloni, bazując na swojej wiedzy i opiniach najlepszych ekspertów w kraju, którzy od wielu lat postulowali konieczność odważnej polityki energetyczno-klimatycznej i włączenie się w przemiany europejskie i światowe postulują trzy obszary przemian, prowadzące nas do nowoczesnej energetyki oszczędnej, odnawialnej i rozproszonej, które należy podjąć:

W sferze polityki energetycznej:

  • wstrzymanie nowych inwestycji w elektrownie węglowe (w tym planowanej kolejnej wielkiej 1000 MW elektrowni w Ostrołęce);
  • wstrzymanie nieracjonalnego, nieefektywnego oraz ryzykownego programu budowy elektrowni atomowych;
    osłabienie presji inwestowania w sieci wysokich napieć oraz przekierowanie środków z tych inwestycji, dostosowanych do „starej energetyki” dużych bloków energetycznych, na inwestycje w sieci niskich i średnich napięć, najbardziej zaniedbaną infrastrukturę, konieczną dla energetyki rozproszonej, inteligentnej i prosumenckiej (smart grid).

W sferze podmiotów na rynku energii – obok koniecznej transformacji i dostosowania się istniejącej energetyki korporacyjnej do nowej gospodarki – państwo winno dopomóc w budowie rynku niezależnych inwestorów, wraz ze zmianą skali inwestowania w małe i średnie rozproszone jednostki energetyczne, oparte na różnych, niedyskryminowanych źródłach energii odnawialnej, jak biogazownie, wiatr, słońce, biomasa;
ambitnego rozwoju energetyki prosumenckiej opartej na zasobach:

  • indywidualnych i kredytach dla polskich rodzin (12 mln gospodarstw domowych oraz 6 mln domów indywidualnych z opcją zastosowania mikroelektrowni fotowoltaicznych czy mikrowiatraków);
  • polskiego biznesu, który winien mieć możliwość budowy własnych, sprawnych, efektywnych i nowoczesnych rozwiązań energetycznych w różnych rodzajach działalności gospodarczej.

Przebudowy rynku energii elektrycznej, opartego obecnie na taryfach, w których ukryte jest dotowanie nieefektywnego węgla, w rynek otwarty i konkurencyjny, dostosowany do współpracy z nowymi podmiotami energetycznymi i prosumentami.
Partia Zieloni uważa walkę o mądrze przeprowadzoną transformację energetyczną i związanymi z nią zmianami gospodarczymi w Polsce oraz działania zapobiegające zmianom klimatycznym za najważniejsze wyzwania naszych czasów i będziemy dążyć wszystkimi siłami do doprowadzenia do koniecznych zobowiązań i działań w tym zakresie.

Wzywamy wszystkie organizacje, partie polityczne i indywidualne osoby do wzajemnego wspierania się w tym zakresie i wspólnej walki o ten cel, gdyż tylko razem możemy sprawić, by polska polityka energetyczno-klimatyczna dążyła do poprawy naszego zdrowia, środowiska i zapewnienia nam bezpieczeństwa.