Widget Image
Widget Image
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat. Ut wisi enim
Title Image

Program Partii Zieloni

Ekologicznie - Demokratycznie - Solidarnie

>>>艢ci膮gnij program w wersji PDF<<<

Dlaczego Zieloni?

Od roku 2015 Polsk膮 rz膮dzi Prawo i Sprawiedliwo艣膰. Partia ta 鈥 korzystaj膮c ze spo艂ecznego niezadowolenia, zwi膮zanego z polityk膮 鈥瀋iep艂ej wody w kranie鈥 za rz膮d贸w Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego 鈥 rozpocz臋艂a fundamentalne zmiany w sposobie funkcjonowania kraju. Bardzo cz臋sto na gorsze.

Najlepszym przyk艂adem nieokie艂znanego p臋du do centralizacji i kumulowania ca艂o艣ci w艂adzy w swoich r臋kach jest parali偶 Trybuna艂u Konstytucyjnego. Lista przewinie艅 na tym si臋 jednak nie ko艅czy. Katastrofalna polityka energetyczno-klimatyczna truje nasze p艂uca, nara偶a na szwank reputacj臋 Polski oraz hamuje szans臋 na rozw贸j nowoczesnego, zielonego przemys艂u. Drzewa padaj膮 ofiar膮 niezrozumia艂ej rezygnacji z regulacji dotycz膮cych ich wycinki na prywatnych posesjach oraz w Puszczy Bia艂owieskiej.

Demokratyczne standardy niszczone s膮 na r贸偶ne sposoby. W niekt贸rych wypadkach 鈥 tak jak przy braku mo偶liwo艣ci zawierania ma艂偶e艅stw przez osoby tej samej p艂ci, czy braku r贸wno艣ci ma艂偶e艅skiej, oraz prawa kobiet do podejmowania swobodnych decyzji w zakresie zdrowia reprodukcyjnego 鈥 PiS kontynuuje polityk臋 swoich poprzednik贸w. W innych 鈥 jak przy zaw艂aszczaniu publicznych medi贸w lub skali umieszczania politycznych nominat贸w w instytucjach, nad kt贸rymi ma kontrol臋 鈥 idzie du偶o dalej ni偶 kt贸rykolwiek rz膮d po roku 1989.

Zmiana w艂adzy i przestawienie Polski na tory trwa艂ego, zr贸wnowa偶onego rozwoju nie jest jednak mo偶liwe poprzez prost膮 negacj臋 wszystkiego, co robi ekipa Prawa i Sprawiedliwo艣ci. Politykom PiS uda艂o si臋 rozpozna膰 wieloletnie zaniedbania, kt贸rych nadrobieniem poprzedni rz膮d 鈥 zaj臋ty wydawaniem unijnych pieni臋dzy na kolejne kilometry autostrad i betonowanie przestrzeni publicznej 鈥 nie by艂 zainteresowany.

Tak偶e i ta lista jest d艂uga. Zwijaj膮ce si臋 w 鈥濸olsce powiatowej鈥 us艂ugi publiczne. Pe艂zaj膮ce zamykanie szk贸艂 oraz komercjalizacja ochrony zdrowia. Brak przemy艣lanej strategii rozwoju poza wielkimi o艣rodkami miejskimi. Tolerowanie niestabilno艣ci na rynku pracy. Bronienie zgni艂ych kompromis贸w, takich jak przywileje Ko艣cio艂a katolickiego, restrykcyjna ustawa antyaborcyjna czy brak zwi膮zk贸w partnerskich. Niewykorzystywanie szans na zielon膮 transformacj臋 gospodarki.

Podzia艂 Polski na dwa obozy, kt贸rych konflikt ma charakter totalny, zagra偶a jej rozwojowi i przysz艂o艣ci. Grz臋zn膮c w dyskusjach o personaliach i w historycznych rozliczeniach, tracimy z oczu stoj膮ce przed naszym krajem i Europ膮 wyzwania i zagro偶enia. Rosn膮c膮 niestabilno艣膰 na arenie mi臋dzynarodowej i wewn膮trz Unii Europejskiej. Zmiany w systemie energetycznym, kt贸re skutkowa艂yby jego zazielenianiem i demokratyzacj膮. Przemiany rynku pracy 鈥 z post臋puj膮c膮 automatyzacj膮 produkcji i rosn膮c膮 rol膮 gospodarki cyfrowej w艂膮cznie.

Nasz kraj zas艂uguje na wi臋cej. Na lepsze rz膮dy, troszcz膮ce si臋 o sprawiedliwo艣膰 spo艂eczn膮 i ekologiczn膮. Na pr臋偶n膮, innowacyjn膮 gospodark臋, kt贸ra zamiast na niskich kosztach pracy opiera si臋 na wysokiej klasy zielonych technologiach. Na miasta bez smogu i na kolej, kt贸ra dociera r贸wnie偶 do mniejszych miejscowo艣ci. Na 艣wieckie szko艂y, kszta艂c膮ce 艣wiadome obywatelki i obywateli. Na bycie wa偶nym graczem w Europie, aktywnie dzia艂aj膮cym na rzecz jej demokratyzacji i tchni臋cia nowego ducha w projekt integracji kontynentu.

B臋dziemy dzia艂a膰 na rzecz tego, by te marzenia sta艂y si臋 rzeczywisto艣ci膮.

Zielony Plan dla Polski

Nasz膮 odpowiedzi膮 na takie pomys艂y, jak Polska 2030 czy Strategia Odpowiedzialnego Rozwoju, jest Zielony Nowy 艁ad 鈥 transformacja gospodarki, stawiaj膮ca jednocze艣nie na popraw臋 jako艣ci 偶ycia oraz stanu 艣rodowiska.

Naszymi priorytetami rozwojowymi zawsze b臋d膮 inwestycje w sektory, kt贸re s膮 kluczowe dla budowy nowoczesnego pa艅stwa: efektywno艣膰 energetyczna i rozproszona energetyka odnawialna, termomodernizacja ju偶 istniej膮cych budynk贸w oraz wysokie standardy dla nowych, rozw贸j ekologicznego transportu zbiorowego (w szczeg贸lno艣ci kolejowego), nowoczesny przemys艂, efektywnie wykorzystuj膮cy dost臋pne zasoby oraz badania i rozw贸j.

Nie da si臋 skutecznie chroni膰 przyrody w rozwarstwionym spo艂ecze艅stwie. Nie mo偶na oszcz臋dza膰 na publicznej ochronie zdrowia, edukacji czy opiece 偶艂obkowo-przedszkolnej. Nie da si臋 budowa膰 stabilnej demokracji w kraju o niskiej dost臋pno艣ci tanich mieszka艅 na wynajem czy stawiaj膮cym na niskop艂atn膮 i s艂abo chronion膮 prac臋. Publiczne fundusze 鈥 unijne, krajowe, samorz膮dowe 鈥 powinny by膰 kierowane przede wszystkim na rozwi膮zywanie problem贸w w tych w艂a艣nie sektorach.

Naszym zdaniem impuls do trwa艂ego, zr贸wnowa偶onego rozwoju kraju zapewni skierowanie funduszy na osiem priorytet贸w. Wprowadzenie takich kompleksowych rozwi膮za艅 przyniesie korzy艣ci dla naszych kieszeni i zdrowia, stworzy nowe miejsca pracy i umo偶liwi r贸wnomierny rozw贸j kraju z poszanowaniem 艣rodowiska naturalnego. S膮 to:

  • Krajowy Program Termomodernizacyjny, skupiaj膮cy si臋 na podnoszeniu efektywno艣ci energetycznej budynk贸w oraz walce z ub贸stwem energetycznym. Pomo偶e on zmniejszy膰 poziomy zanieczyszczenia powietrza, poprawi komfort 偶ycia, zwi臋kszy popyt na instalacje energetyki odnawialnej oraz na prac臋 w sektorze budowlanym na obszarze ca艂ego kraju.
  • Lokalne Plany Zielonej Transformacji, skierowane do region贸w rozwijaj膮cych si臋 do tej pory g艂贸wnie w oparciu o wykorzystywanie paliw kopalnych. Pozwol膮 one na rozw贸j nowoczesnego przemys艂u na obj臋tych nimi obszarach oraz na lepsz膮 wsp贸艂prac臋 mi臋dzy ekologicznym biznesem a 艣rodowiskami naukowymi. Umo偶liwi膮 tak偶e p艂ynne przechodzenie pracownic i pracownik贸w do nowych sektor贸w gospodarki oraz zwi臋kszenie inwestycji w badania i rozw贸j.
  • Lokalne Plany Zielonej Reindustrializacji, b臋d膮ce efektem wsp贸艂pracy w艂adz centralnych z samorz膮dami z obszar贸w, kt贸re po transformacji gospodarczej borykaj膮 si臋 z wysokim bezrobociem strukturalnym. Pomog膮 one ponownie wykorzysta膰 ich dawne specjalizacje w nowych sektorach zielonej gospodarki, wespr膮 rozwijanie ekonomii spo艂ecznej oraz przyjaznego 艣rodowisku rolnictwa i turystyki.
  • Lokalne Plany Ekorozwoju, przeznaczone dla samorz膮d贸w teren贸w o wysokim udziale obszar贸w cennych przyrodniczo (w tym chronionych). Samorz膮dy te b臋d膮 wspierane w tworzeniu i rozwoju wysokiej jako艣ci us艂ug publicznych: ochrony zdrowia, edukacji, transportu zbiorowego. B臋d膮 r贸wnie偶 otrzymywa艂y wsparcie umo偶liwiaj膮ce wykorzystanie ich po艂o偶enia do rozwoju ekoturystyki i energetyki odnawialnej.
  • Lokalne Plany Us艂ug Komunalnych, okre艣laj膮ce, jakie us艂ugi powinny by膰 艣wiadczone przez przedsi臋biorstwa komunalne, oraz spos贸b i zakres kontroli nad 艣wiadczeniem us艂ug komunalnych przez przedsi臋biorstwa prywatne.
  • Krajowy Program Odbudowy Kolei, stawiaj膮cy sobie za cel zapewnienie dost臋pu do transportu kolejowego ka偶demu miastu powiatowemu oraz ponowne u偶ytkowanie po艂膮cze艅 wy艂膮czonych po 1989 roku. Zmniejszy to skal臋 negatywnego wp艂ywu transportu samochodowego na 艣rodowisko, zwi臋kszy dost臋p lokalnych spo艂eczno艣ci do pracy i kultury, a tak偶e przyczyni si臋 do zwi臋kszenia udzia艂u kolei w transporcie towar贸w.
  • Krajowy Program Rozwoju Gospodarki Obiegu Zamkni臋tego, stawiaj膮cy sobie za cel radykalne spowolnienie zu偶ycia zasob贸w oraz zmniejszenie tzw. 鈥炁沴adu ekologicznego鈥 gospodarki. Powszechne my艣lenie ju偶 na poziomie koncepcji i projektowania w kategoriach ca艂ego 鈥瀋yklu 偶ycia” inwestycji czy produkt贸w, 艂膮cznie z ich 鈥瀔o艅cem 偶ycia”, a r贸wnolegle 鈥 ambitna polityka w zakresie unikania produkowania odpad贸w, ich selektywnej zbi贸rki, upcyklingu i recyklingu s膮 podstaw膮 tego programu. Drugim jego priorytetem by艂oby zmniejszanie ilo艣ciowej konsumpcji na rzecz jej jako艣ci.
  • Rozw贸j Miast R贸wnych Szans, czyli program wypracowany w ci膮gu kilku lat przez Kongres Ruch贸w Miejskich, kt贸ry odpowiada naszej wizji miast przysz艂o艣ci: zielonych miast, oddaj膮cych prawo do nich ich mieszka艅com i mieszkankom. Miasto nie ma by膰 firm膮 ani nie ma s艂u偶y膰 deweloperom czy mi臋dzynarodowym inwestorom 鈥 ma s艂u偶y膰 w pierwszym rz臋dzie mieszczanom, czyli mieszka艅com miast. Aktywna partycypacja, dost臋pne us艂ugi publiczne, edukacja i kultura, prawo do mieszkania, transport publiczny i mobilno艣膰 bezemisyjna, przestrze艅 publiczna dost臋pna dla wszystkich, r贸wnie偶 dla os贸b o ograniczonej mobilno艣ci i zdrowiu, dba艂o艣膰 o czyste powietrze, ziele艅 i bior贸偶norodno艣膰, bogate lokalne 偶ycie spo艂eczne, otwarto艣膰, przyjazno艣膰 i r贸wne szanse dla wszystkich bez wzgl臋du na wiek, p艂e膰, stan zdrowia, 艣wiatopogl膮d czy orientacj臋 seksualn膮 鈥 to podstawowe cechy charakterystyczne Miasta R贸wnych Szans.

Zielona transformacja

Ochrona 艣rodowiska

Polska przyroda nie mo偶e liczy膰 ze strony tego rz膮du na sw贸j program 500+, chyba 偶e chodzi o przekroczone normy szkodliwych dla zdrowia substancji w powietrzu. W臋glowa monokultura w polskiej energetyce trzyma si臋 mocno. Zamiast zalesiania jako sposobu walki ze zmianami klimatu, drzewa masowo trafiaj膮 pod top贸r. Najwa偶niejsze osoby w pa艅stwie uznaj膮 smog za problem teoretyczny. Za ochron臋 przyrody uznaje si臋 odstrzeliwanie 偶ubr贸w. Przyroda uznana zosta艂a za towar, a system ochrony 艣rodowiska jest celowo i systematycznie rozmontowywany, zgodnie z szerzon膮 fa艂szyw膮 ideologi膮, 偶e przyrody nie nale偶y chroni膰, tylko j膮 eksploatowa膰.

 

Nie ma na to naszej zgody! Rabunkowe podej艣cie do 艣rodowiska nie zbuduje nowoczesnej gospodarki, nie stworzy dobrych warunk贸w do 偶ycia w zdrowiu dla nas i przysz艂ych pokole艅. Narodowe dziedzictwo to nie tylko zabytki kultury 鈥 to r贸wnie偶 przyroda, kt贸r膮 kolejne ekipy rz膮dowe traktuj膮 po macoszemu. Odwr贸cimy ten niebezpieczny trend 鈥 przywr贸cimy prawdziwe znaczenie terminowi 鈥瀦r贸wnowa偶ony rozw贸j鈥, dbaj膮c o potrzeby przysz艂ych pokole艅 i realizuj膮c konstytucyjny obowi膮zek wobec obywateli (art. 5 Konstytucji RP):

 

  • B臋dziemy dzia艂a膰 na rzecz przyj臋cia przez przysz艂y Sejm ustawy o ochronie przyrody, zwi臋kszaj膮cej mo偶liwo艣ci w艂adz publicznych w zakresie tworzenia i poszerzania park贸w narodowych.
  • Jeste艣my za powi臋kszeniem Bia艂owieskiego Parku Narodowego na obszar ca艂ej Puszczy Bia艂owieskiej oraz za powo艂aniem nowych park贸w narodowych: Mazurskiego i Turnickiego. W porozumieniu z lokalnymi spo艂eczno艣ciami tych rejon贸w przygotowane zostan膮 Lokalne Plany Ekorozwoju, skupiaj膮ce si臋 m.in. na odpowiadaniu na wyzwania zapewnienia miejsc pracy czy dost臋pno艣ci transportowej.
  • Sprzeciwiamy si臋 umniejszaniu znaczenia park贸w narodowych przez znoszenie rygor贸w ochronnych, wycinanie starych drzew, prowadzone w wi臋kszo艣ci park贸w polowania.
  • Poprawimy regulacje dotycz膮ce wycinki drzew na terenie prywatnych posesji, aby zadba膰 zar贸wno o dobra wsp贸lne i przyrod臋, jak i prawa w艂a艣cicieli.
  • Sprzeciwiamy si臋 projektom prywatyzacji Las贸w Pa艅stwowych, uznaj膮c konieczno艣膰 ich zreformowania. Gospodarka le艣na musi by膰 kompromisem mi臋dzy funkcj膮 gospodarcz膮 a ochronn膮 las贸w, przy uwzgl臋dnieniu potrzeby zachowania bior贸偶norodno艣ci oraz interes贸w przysz艂ych pokole艅. Stanowczo protestujemy przeciwko wycinaniu starych drzew licz膮cych powy偶ej 150 lat, a w drzewostanach puszcza艅skich 鈥 100 lat.
  • Doprowadzimy do uwypuklenia pozaprodukcyjnych funkcji las贸w poprzez wspieranie ekologizacji le艣nictwa. Przywr贸cimy obowi膮zek przestrzegania ustawy o ochronie przyrody przez Lasy Pa艅stwowe. Zagwarantujemy udzia艂 spo艂eczny w planowaniu gospodarki le艣nej 鈥 poprzez Rady Le艣ne przy nadle艣nictwach z艂o偶one z le艣nik贸w, naukowc贸w (przyrodnik贸w, ekolog贸w, hydrolog贸w), organizacji ekologicznych i spo艂ecznych, samorz膮d贸w, lokalnych przedsi臋biorc贸w (m.in. z sektora turystyki), przedstawicieli szk贸艂 i innych wa偶nych lokalnych interesariuszy. Rada Le艣na decydowa艂aby nie tylko o planie urz膮dzenia lasu i regulaminie jego u偶ytkowania, ale r贸wnie偶 o spo偶ytkowaniu wyznaczonej cz臋艣ci przychod贸w nadle艣nictwa z u偶ytkowania gospodarczego lasu na rzecz jego funkcji ochronnych oraz na rzecz zwi臋kszenia us艂ug i korzy艣ci z lasu dla lokalnej spo艂eczno艣ci.
  • B臋dziemy dzia艂a膰 na rzecz powstrzymania ekspansji obcych gatunk贸w inwazyjnych, w tym nowych czynnik贸w chorobotw贸rczych.
  • Zamiast betonowania rzek i zabudowy obszar贸w zalewowych b臋dziemy promowa膰 poldery, zwraca膰 uwag臋 na ponowne zalesianie g贸rnych bieg贸w rzek, dawanie im przestrzeni do naturalnego rozlewania si臋 oraz na obowi膮zkowe udost臋pnianie map ryzyka, kt贸re wp艂ywa膰 b臋d膮 na decyzje o zagospodarowaniu obszar贸w zagro偶onych powodzi膮.
  • Obejmiemy szczeg贸ln膮 trosk膮 ekosystemy wodne i rzeczne, mokrad艂a, bagna i torfowiska. B臋dziemy lobbowa膰 na rzecz wyeliminowania u偶ywania torfu w ogrodnictwie.
  • Doprowadzimy do powo艂ania 鈥瀙olicji ekologicznej鈥 i wdro偶enia unijnej dyrektywy karnej dotycz膮cej przest臋pstw ekologicznych.
  • Zwi臋kszymy rol臋 ekologicznych organizacji pozarz膮dowych w konsultowaniu dzia艂a艅 z zakresu ochrony przyrody.
  • B臋dziemy wspiera膰 rozwi膮zania prawne gwarantuj膮ce zachowanie i rozw贸j ogr贸dk贸w dzia艂kowych na terenach miejskich, jednocze艣nie promuj膮c wszelkie formy ich uspo艂eczniania oraz gwarantuj膮c ich szerok膮 dost臋pno艣膰 dla lokalnych spo艂eczno艣ci. Wobec narastaj膮cych problem贸w zdrowotnych mieszka艅c贸w i mieszkanek oraz zagro偶e艅 zwi膮zanych ze zmianami klimatu, a tak偶e wobec faktu, 偶e ogrody dzia艂kowe stanowi膮 wa偶ne korytarze nawietrzaj膮ce i obszary oczyszczaj膮ce powietrze, zwi臋kszaj膮ce wilgotno艣膰 i zapewniaj膮ce retencj臋 nadwy偶ek opad贸w 鈥 wszelkie projekty inwestycyjne kosztem ogrod贸w dzia艂kowych musz膮 by膰 poddane specjalnym procedurom decyzyjno-konsultacyjnym.
  • Chcemy Polski wolnej od GMO, wprowadzenia zakazu upraw ro艣lin modyfikowanych genetycznie i stosowania pasz z ro艣lin genetycznie modyfikowanych, a tak偶e wprowadzenia jednolitych oznacze艅 偶ywno艣ci zawieraj膮cej sk艂adniki poddane modyfikacjom genetycznym. B臋dziemy te偶 lobbowa膰 na rzecz standardowego oznakowania produkt贸w 鈥瀊ez GMO鈥.
  • Konieczne jest odbudowanie jak najbli偶szych, a tam, gdzie jest to mo偶liwe 鈥 bezpo艣rednich relacji pomi臋dzy producentami i konsumentami produkt贸w i us艂ug rolniczych, w szczeg贸lno艣ci 偶ywno艣ci, poprzez wsp贸艂prac臋 konsument贸w z miast z producentami (偶ywno艣ci ekologicznej, us艂ug turystycznych itp.) z otaczaj膮cych obszar贸w wiejskich.
  • B臋dziemy wspiera膰 inicjatywy zmierzaj膮ce do wypromowania lokalnych produkt贸w, zw艂aszcza w rolnictwie, s艂u偶膮ce zachowaniu 偶ywno艣ciowej samowystarczalno艣ci kraju. B臋dziemy przy tym promowa膰 certyfikowane rolnictwo ekologiczne, agroekologi臋 i ide臋 suwerenno艣ci 偶ywno艣ciowej.
  • Zagwarantujemy rodzinnym gospodarstwom rolnym prawo do domowego przetw贸rstwa i sprzeda偶y bezpo艣redniej wyrob贸w z w艂asnych produkt贸w rolnych. Wraz z prawem do przyjmowania w gospodarstwie turyst贸w pozwoli to zapewni膰 drobnym rolnikom i rolniczkom godne 偶ycie, w tym mo偶liwo艣膰 urlopu, oraz pozwoli im si臋 oprze膰 konkurencji wielkich gospodarstw przemys艂owych.
  • B臋dziemy lobbowa膰 oraz wspiera膰 wszelkie kampanie i inicjatywy na rzecz polityki utrzymania zieleni w mie艣cie, unikaj膮cej chemicznych herbicyd贸w (szczeg贸lnie zawieraj膮cych glifosat) i chemicznych pestycyd贸w, promuj膮c metody sprzyjaj膮ce bior贸偶norodno艣ci (jak p贸藕ne koszenie traw), tworzenie ogrod贸w i kompostownik贸w spo艂ecznych oraz agroekologiczne rolnictwo miejskie.
  • B臋dziemy wspiera膰 wszelkie kampanie i inicjatywy sprzyjaj膮ce szybkiemu rozwojowi gospodarki obiegu zamkni臋tego (GOZ) w Polsce oraz ambitnej polityce w zakresie unikania odpad贸w, ich selektywnej zbi贸rki, ponownego u偶ycia przedmiot贸w, recyklingu, kompostowania materii organicznej, wykorzystywania odpad贸w komunalnych do produkcji biogazu. Spalarnie miejskie nie tylko s膮 potencjalnym 藕r贸d艂em niebezpiecznych dla zdrowia emisji oraz niedogodno艣ci dla mieszka艅c贸w i mieszkanek, ale te偶 sprzyjaj膮 bezpowrotnemu niszczeniu cennych surowc贸w i materia艂贸w, kt贸re powinny by膰 zu偶ytkowane. Dlatego nale偶y ich bezwzgl臋dnie unika膰.
  • 艢rodowisko wymaga tak偶e dba艂o艣ci o 艂ad przestrzenny. Chcemy zabiega膰 o to, 偶eby tzw. Ustawa krajobrazowa (wymagaj膮ca dodatkowych, dalszych prac legislacyjnych) by艂a realnym narz臋dziem dbania o uporz膮dkowanie polskiego krajobrazu, w tym walki z chaosem reklamowym, niesp贸jn膮 i przypadkow膮 urbanizacj膮, zabudow膮 i degradacj膮 obszar贸w wyj膮tkowo warto艣ciowych krajobrazowo.
Polska bez smogu

Z badan虂 Europejskiej Agencji Ochrony 艢rodowiska wynika, 偶e Polska systematycznie przekracza normy emisji zanieczyszcze艅 powietrza szkodliwymi substancjami 鈥 w tym silnie rakotw贸rczym benzo(a)pirenem. 聽W 2015r. Polska przekroczy艂a legalny, umownie przyj臋ty jako 鈥瀉kceptowalny鈥 poziom 艣redniorocznego st臋偶enia benzo(a)pirenu 4-krotnie, i jest pod tym wzgl臋dem niekwestionowanym 鈥瀕iderem鈥 w艣r贸d kraj贸w UE. Jednocze艣nie programy ochrony powietrza w Polsce prezentuj膮 rozwi膮zania cz臋sto teoretyczne, trudne do wdro偶enia, a w praktyce 鈥 wysoce nieskuteczne. W efekcie, wg szacunk贸w z 2017r., zanieczyszczenie powietrza py艂em PM2.5 oraz NO2 i O3 przyczyni艂o si臋 do przedwczesnej 艣mierci 52 470 Polek i Polak贸w. Wg raportu WHO, przedwczesne zgony spowodowane zanieczyszczeniem powietrza generuj膮 koszty w wysoko艣ci 103 mld dolar贸w rocznie, czyli a偶 12,9% produktu krajowego brutto (PKB) i ponad 800 z艂otych miesi臋cznie w przeliczeniu na jednego聽 mieszka艅ca Polski!

 

Aby przywr贸cic虂 czyste powietrze bez smogu i tysi臋cy przedwczesnych zgon贸w rocznie, b臋dziemy postulowa膰 wdro偶enie ambitnego Krajowego Programu Ochrony Powietrza 鈥濸olska bez smogu鈥. Celem programu b臋dzie znacz膮ca poprawa jako艣ci powietrza, tj.:

 

  • Jak najszybsze, ale nie p贸藕niej ni偶 do roku 2029, osi膮gni臋cie poziom贸w wymaganych lub – tam gdzie wyst臋puj膮 – docelowych dla g艂贸wnych zanieczyszcze艅 – z uwzgl臋dnieniem poziom贸w przewidzianych w najnowszej Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2284, m.in. PM2.5: 18碌g/m3 (艣rednia roczna),聽PM10: 聽40 碌g/m3 (艣rednia roczna), benzo(a)piren: 1ng/m3聽(艣rednia roczna) – w ka偶dej ze stref oceny jako艣ci powietrza w Polsce.
  • Do 2035 r.: osi膮gni臋cie ambitnych poziom贸w docelowych dla g艂贸wnych zanieczyszcze艅 zgodnych z zaleceniami WHO, tj. dla PM2.5: 10碌g/m3 (艣rednia roczna), dla PM10: 20碌g/m3 (艣rednia roczna).

 

Popraw臋 jako艣ci powietrza osi膮gniemy m.in. poprzez promowanie nast臋puj膮cych dzia艂a艅:

 

  1. Utworzenia 鈥 z dochod贸w skarbu pa艅stwa oraz funduszy UE 鈥 15-letniego funduszu zadaniowego dla poprawy jako艣ci powietrza 鈥濸olska bez smogu鈥 na lata 2020-2035 w wysoko艣ci 1,5% PKB rocznie.
  2. W celu wyeliminowania spor贸w kompetencyjnych i zapewnienia wysokiej efektywno艣ci w realizacji programu 鈥 utworzenia rz膮dowego zespo艂u zadaniowego z w艂膮czeniem przedstawicieli ministerstw 艣rodowiska, energii, rozwoju, transportu, rolnictwa i przemys艂u, pod nadzorem wicepremiera.
  3. Dostosowania poziom贸w informowania i alarmowania do poziom贸w kraj贸w UE o聽najambitniejszych normach, np. przy PM10 informowanie po przekroczeniu 艣redniodobowego st臋偶enia 50 碌g/m3 (t.j. W艂ochy, Macedonia, Finlandia) i alarmowanie powy偶ej 70 碌g/m3 (t.j. Belgia).
  4. Stworzenia norm jako艣ci paliw sta艂ych wprowadzanych do obrotu rynkowego oraz planu egzekucji ich przestrzegania w u偶ytkowaniu przemys艂owym, gospodarczym oraz komunalno-bytowym.
  5. Ca艂kowitego zakazu sprzeda偶y i obrotu paliwami sta艂ymi niskiej jako艣ci (definicja: patrz przypis[1]).
  6. Podwy偶szenia kar za spalanie 艣mieci w miejscach nieprzeznaczonych (w tym w kot艂ach komunalno-bytowych). Wprowadzenia norm jako艣ci dymu z komina oraz mo偶liwo艣ci nak艂adania kar finansowych na podstawie zdalnych pomiar贸w jako艣ci dymu.
  7. Wprowadzenia obowi膮zku budownictwa energooszcz臋dnego w聽budownictwie mieszkaniowym oraz聽wobiektach u偶yteczno艣ci publicznej. Stworzenia szerokiego programu podnoszenia efektywno艣ci energetycznej i termomodernizacji istniej膮cych budynk贸w o klasie energetycznej ni偶szej ni偶 B (cz臋艣ciowo NF40 wg NFO艢IGW), nakierowanego na w艂a艣cicieli dom贸w jednorodzinnych jako grup臋 stanowi膮c膮 86,6% wszystkich dotkni臋tych problemem ub贸stwa energetycznego.
  8. Eliminacji ub贸stwa energetycznego poprzez:
  • wprowadzenie do systemu prawnego definicji ub贸stwa energetycznego wg. definicji 鈥瀗iski doch贸d, wysokie koszty鈥 (ang. 鈥瀕ow income high costs鈥, LIHC[2]);
  • nadanie pierwsze艅stwa w termomodernizacji oraz pod艂膮czeniu do miejskiej sieci ciep艂owniczej/gazowej, a w przypadku braku takiej mo偶liwo艣ci – ca艂kowite sfinansowanie do 2023 r. innego ekologicznego 藕r贸d艂a ciep艂a, np. pompy ciep艂a, gospodarstwom domowym sklasyfikowanym jako 鈥瀠bogie energetycznie鈥;
  • rozszerzenie zakresu tzw. dodatku energetycznego, tak aby obejmowa艂 pokrycie nie tylko nadwy偶ki koszt贸w energii energetycznej, ale r贸wnie偶 nadwy偶ki koszt贸w ciep艂a 鈥 g艂贸wnego 藕r贸d艂a ub贸stwa energetycznego w Polsce;
  • uruchomienie program贸w przeciwdzia艂aj膮cych zjawisku ub贸stwa energetycznego poprzez pomoc w wyj艣ciu z bezrobocia, m.in. w formie bezp艂atnych szkole艅 w po艂膮czeniu z jednoczesn膮 aktywizacj膮 zawodow膮 w obszarach doradztwa i us艂ug energetycznych, OZE, termomodernizacji itd.
  1. Stworzenia i dofinansowania samorz膮dowych funduszy celowych na rzecz przeprowadzenia i zako艅czenia do roku 2023 nast臋puj膮cych dzia艂a艅:
  • rozszerzenia i zag臋szczenia sieci stacji monitorowania jako艣ci powietrza;
  • rozbudowy i聽modernizacji sieci ciep艂owniczych i聽sieci gazowych, tak by zapewni膰 pod艂膮czenie do w/w sieci wszystkich u偶ytkownik贸w na terenach miast powy偶ej 100 tys. mieszka艅c贸w oraz aglomeracji, a docelowo 鈥 wszystkich mieszka艅c贸w miast i teren贸w podmiejskich;
  • wprowadzenia ca艂kowitego zakazu eksploatacji urz膮dze艅 na paliwa sta艂e w u偶ytkowaniu przemys艂owym, gospodarczym oraz komunalno-bytowym w miastach oraz aglomeracjach 鈥 na rzecz pod艂膮czenia do sieci ciep艂owniczych i gazowniczych lub zastosowania ogrzewania elektrycznego;
  • obowi膮zkowej ewidencji niskosprawnych urz膮dze艅 na paliwa sta艂e, prowadzona w ramach corocznej kontroli kominiarskiej;
  • zwi臋kszenia poziomu dofinansowa艅 w ramach planu ca艂kowitej eliminacji niskosprawnych urz膮dze艅 na paliwa sta艂e do 2023 r.;
  • dofinansowania do zakupu i instalacji w przedszkolach i szko艂ach filtr贸w i innych system贸w oczyszczania powietrza, kt贸re by艂yby stosowane w okresach przekroczenia norm zanieczyszczenia powietrza;
  • w miastach powy偶ej 100 tys. mieszka艅c贸w i aglomeracjach: wprowadzenia wymogu istnienia zaakceptowanych plan贸w zagospodarowania przestrzennego z obowi膮zkowym uwzgl臋dnieniem korytarzy napowietrzaj膮cych, pier艣cieni zieleni wok贸艂 miast oraz teren贸w zielonych (lasy, parki, ziele艅ce i tereny zieleni osiedlowej) o ca艂kowitej powierzchni min. 40% powierzchni miejskiej;
  • dofinansowania w ramach sejmik贸w wojew贸dzkich konkurs贸w na najbardziej ambitne i skuteczne uchwa艂y antysmogowe oraz najbardziej efektywne wdro偶enia kompleksowych rozwi膮za艅 antysmogowych.
  1. Zmniejszenia zanieczyszczenia z ruchu samochodowego, poprzez m.in.:
  • rozszerzenie i zaostrzenie norm emisji spalin, z w艂膮czeniem 鈥 w ramach istniej膮cego obowi膮zkowego badania technicznego 鈥 obowi膮zkowego badania poziom贸w emisji CO, HC, NOx, HC+NOx, PM oraz kontroli obecno艣ci i sprawno艣ci katalizatora spalin, dla wszystkich pojazd贸w;
  • system ulg podatkowych i dop艂at dla stacji kontroli pojazd贸w na okres przej艣ciowy, niezb臋dny do dostosowania si臋 do podwy偶szonych standard贸w kontroli pojazd贸w;
  • system ulg podatkowych dla pojazd贸w elektrycznych, ze szczeg贸lnym uwzgl臋dnieniem komunikacji publicznej, oraz innych pojazd贸w spe艂niaj膮cych aktualne normy emisji EURO w艂a艣ciwe dla danego typu pojazdu;
  • podatek od u偶ytkowania pojazdu o poziomie emisji spalin przekraczaj膮cym aktualne normy EURO w艂a艣ciwe dla danego typu pojazdu;
  • obowi膮zek posiadania spalinomierza i sonometru przez ka偶dy drogowy patrol policji oraz obowi膮zek dokonania zdefiniowanej, uzasadnionej 艣rodowiskowo liczby dora藕nych kontroli emisji spalin i poziomu ha艂asu rocznie;
  • zielone 艣wiat艂o dla samorz膮d贸w na wprowadzanie stref ograniczonego ruchu w miastach;
  • zakaz produkcji, sprzeda偶y i rejestracji pojazd贸w z silnikiem typu diesel lub benzyna od 2030 r.
  • ca艂kowite wycofanie z u偶ytkowania pojazd贸w emituj膮cych spaliny na rzecz pojazd贸w bezemisyjnych do 2035 r.
  1. Redukcji 30% opakowa艅 z tworzyw sztucznych do 2023 r. przez m.in.:
  • podwy偶szenie podatku VAT na opakowania z tworzyw sztucznych i zwolnienia z podatku VAT na opakowania zwrotne;
  • zakaz produkcji, sprzeda偶y lub dystrybucji reklam贸wek z tworzyw sztucznych.
  1. Intensywnej, systematycznej akcji informacyjno-edukacyjnej, w tym:
  • corocznej szeroko zakrojonej og贸lnopolskiej kampanii informacyjno-edukacyjnej, prowadzonej przez ca艂y okres sezonu grzewczego (pa藕dziernik-kwiecie艅);
  • wprowadzenie zagadnie艅 dot. ochrony 艣rodowiska, w tym ochrony jako艣ci powietrza, w wymiarze min. 1 godziny tygodniowo, do szk贸艂 podstawowych i 艣rednich dla uczni贸w od 6. do 16. roku 偶ycia;
  • szkolenia i programy edukacyjno-informacyjne na poziomie samorz膮d贸w w zakresie przeciwdzia艂ania ub贸stwu energetycznemu (oszcz臋dno艣ci energii, termomodernizacji, konkurs贸w, dop艂at i innych system贸w wsparcia).
  1. Przygotowania i wdro偶enia planu zak艂adaj膮cego ca艂kowite uniezale偶nienie Polski od energii z w臋gla do 2035 roku.

[1] W tym: mu艂贸w i flotokoncentrat贸w w臋glowych oraz mieszanek produkowanych z ich wykorzystaniem; w臋gla brunatnego oraz paliw sta艂ych produkowanych z wykorzystaniem tego w臋gla; paliw, w kt贸rych udzia艂 masowy w臋gla kamiennego o uziernieniu 0-3 mm wynosi powy偶ej 15%; paliw zawieraj膮cych biomas臋 o wilgotno艣ci w stanie roboczym powy偶ej 20%.

[2] Definicja 鈥瀗iski doch贸d, wysokie koszty鈥 (ang. 鈥瀕ow income high costs鈥, LIHC) pozwala zakwalifikowa膰 gospodarstwo domowe jako zagro偶one ub贸stwem energetycznym, je艣li spe艂nione sa台 dwa warunki: koszty energii przekraczaj膮 艣rednia台 warto艣膰 dla danego typu gospodarstwa i 鈥 je艣li zostan膮 poniesione 鈥 przesuwaj膮 pozosta艂y doch贸d gospodarstwa poni偶ej oficjalnej granicy ub贸stwa.

Energetyka

Zieloni jako jedyna partia w Polsce od momentu powstania w 2003 roku jednoznacznie i stanowczo opowiadaj膮 si臋 za energetyk膮 odnawialn膮 i rozproszon膮 oraz szybkim odchodzeniem od uzale偶nienia od w臋gla. Dzi艣 w trybie pilnym, wsp贸lnie 鈥 rz膮d i opozycja, nale偶y opracowa膰 i przyj膮膰, po szerokiej dyskusji z obywatelami i obywatelkami, polsk膮 polityk臋 energetyczno-klimatyczn膮, kt贸ra ustala艂aby d艂ugoterminowe plany do 2050 roku w zakresie walki ze zmianami klimatycznymi, przygotowa艂aby zapewnienie bezpiecze艅stwa energetycznego Polski i zaplanowa艂a odej艣cie od energetyki w臋glowej. Uwa偶amy, 偶e trwaj膮ca ju偶 od lat sytuacja, w kt贸rej kolejne rz膮dy w Polsce nie okre艣li艂y dok艂adnie kierunku, w kt贸rym pod膮偶a kraj w zakresie polityki energetycznej i walki ze zmianami klimatu, jest skandaliczna i stanowi istotne zagro偶enie dla polskiej racji stanu.

 

Z niepokojem obserwujemy fakt, 偶e Polska od wielu lat nie wpisuje si臋 w jakikolwiek spos贸b w unijn膮 i globaln膮 transformacj臋 energetyczn膮, uparcie pod膮偶aj膮c nieekonomiczn膮, gro藕n膮 dla klimatu i nieprzyjazn膮 dla naszego zdrowia i dla 艣rodowiska naturalnego 艣cie偶k膮 dalszego inwestowania w energetyk臋 w臋glow膮. Pomimo podpisania Porozumienia Paryskiego obecny rz膮d Polski z uporem wspiera nieefektywne inwestycje w pa艅stwow膮 i korporacyjn膮 energetyk臋, opart膮 na w臋glu, i doprowadzi艂 do zapa艣ci polskiego sektora energetyki odnawialnej. Nasze wy艂膮czenie si臋 z europejskiej polityki energetycznej, kt贸ra jest mocno ukierunkowana na spe艂nienie warunk贸w okre艣lonych w Porozumieniu Paryskim, mo偶e tak偶e doprowadzi膰 w najbli偶szej przysz艂o艣ci do powstania powa偶nego konfliktu z Uni膮 Europejsk膮.

 

Dlatego postulujemy:

 

  • Uchwalenie ustawy o wspieraniu rozwoju rozproszonej energetyki odnawialnej. Ustawa ta powinna jasno okre艣li膰 d艂ugoterminowy cel, kt贸ry Polska zamierza osi膮gn膮膰 do roku 2050: poziom min. 70% zaopatrzenia w energi臋 finaln膮 ze 藕r贸de艂 odnawialnych. Celami po艣rednimi powinno by膰 20% w 2020 roku i 50%w roku 2030.
  • Wprowadzenie preferencyjnych taryf na energi臋 ze 藕r贸de艂 odnawialnych z cen膮 r贸wn膮 1,2 ca艂kowitej ceny brutto dla odbiorcy energii z paliw kopalnych, co b臋dzie skutecznym narz臋dziem zach臋caj膮cym do inwestowania w OZE przez osoby indywidualne. Jednocze艣nie postulujemy tworzenie lokalnych sieci niskich i 艣rednich napi臋膰, zniesienie obowi膮zku pod艂膮czenia instalacji do sieci urz臋dowego dostawcy energii i zezwolenie na dostawy bezpo艣rednie nadwy偶ek produkowanej energii lokalnym odbiorcom w s膮siedztwie.
  • Przygotowanie przepis贸w prawnych umo偶liwiaj膮cych 艂atwe zak艂adanie sp贸艂dzielni energetyki odnawialnej oraz lokalnych wsp贸lnot energetycznych, produkuj膮cych energi臋 wy艂膮cznie na potrzeby spo艂eczno艣ci, a wi臋c operuj膮cych na zasadach pozarynkowych.
  • Przygotowanie rozwi膮za艅 prawnych i taryfowych umo偶liwiaj膮cych przyst膮pienie do program贸w prosumenckich wsp贸lnotom i sp贸艂dzielniom mieszkaniowym. Obecnie w艂a艣ciciele i w艂a艣cicielki mieszka艅 w budynkach wielorodzinnych s膮 wykluczeni z program贸w wsparcia OZE.
  • Odej艣cie od przyj臋tych za rz膮d贸w Prawa i Sprawiedliwo艣ci restrykcyjnych wymog贸w dla l膮dowej energetyki wiatrowej. Nowe regulacje powinny gwarantowa膰 udzia艂 spo艂eczno艣ci lokalnych w decyzjach dotycz膮cych tego typu inwestycji oraz w dochodach z ich funkcjonowania.
  • Uznanie poprawy efektywno艣ci energetycznej budynk贸w i walki z ub贸stwem energetycznym za krajowy priorytet inwestycyjny. Wymaga to zdefiniowania ub贸stwa energetycznego jako terminu prawnego oraz stworzenia odpowiednich narz臋dzi finansowych wspieraj膮cych inwestycje konsument贸w i konsumentek, sp贸艂dzielni mieszkaniowych oraz samorz膮d贸w.
  • Nowelizacj臋 przepis贸w dotycz膮cych efektywno艣ci energetycznej w nowo budowanych budynkach (w pierwszym rz臋dzie obejmuj膮cych inwestycje realizowane w ramach projektu Mieszkanie+), wprowadzenie prawid艂owej metodyki obliczania efektywno艣ci energetycznej budynk贸w, wprowadzenie ambitnej definicji budynku 鈥瀙asywnego鈥 i 鈥瀊lisko zeroenergetycznego鈥 (zaopatrzenie na ogrzewanie odpowiednio 15 kWh/m2K i mniej ni偶 10 kWh/m2K).
  • Stopniowe podnoszenie wymog贸w dotycz膮cych jako艣ci urz膮dze艅 grzewczych w ramach walki ze smogiem. Zmianie tej powinny towarzyszy膰 dzia艂ania takie, jak wspieranie przy艂膮czania do sieci ciep艂owniczych, termorenowacja budynk贸w czy umo偶liwienie wykorzystania odnawialnych 藕r贸de艂 energii.
  • Wyeliminowanie u偶ycia w臋gla najgorszej jako艣ci i mia艂u w臋glowego ze wzgl臋du na znaczne zanieczyszczanie powietrza. Stworzenie program贸w wsparcia dla os贸b, kt贸re chc膮 wymieni膰 stare piece niskiej jako艣ci na nowoczesne, o podwy偶szonej wydajno艣ci lub piece na paliwa ciek艂e.
  • Przygotowanie ambitnego Krajowego Programu Ochrony Powietrza, uwzgl臋dniaj膮cego m.in. dostosowanie poziom贸w alarmowych zanieczyszczenia do europejskiej 艣redniej oraz umo偶liwienie samorz膮dom tworzenia stref ograniczonej emisji komunikacyjnej.
  • Nowelizacj臋 ustawy o efektywno艣ci energetycznej, m.in. wprowadzenie cel贸w redukcyjnych zwi膮zanych z polityk膮 UE (zwi臋kszenie efektywno艣ci energetycznej o 30% do 2030 roku) i obowi膮zku poprawy efektywno艣ci energetycznej przez podmioty publiczne, stworzenie podstaw dla dzia艂alno艣ci organizacji i podmiot贸w inwestuj膮cych w rozwi膮zania efektywno艣ciowe.
  • Przygotowanie razem ze spo艂eczno艣ciami, kt贸rych lokalna gospodarka nadal opiera si臋 w du偶ej mierze na paliwach kopalnych (np. G贸rny 艢l膮sk, Be艂chat贸w), Plan贸w Zielonej Transformacji, zapewniaj膮cych kompleksowe wsparcie inwestycji sprzyjaj膮cych odchodzeniu od uzale偶nienia od w臋gla i tworzeniu wysokiej jako艣ci miejsc pracy w sektorach takich jak zielona energetyka, transport publiczny, energooszcz臋dne budownictwo czy badania i rozw贸j.
  • Wstrzymanie inwestycji w nowe w臋glowe bloki energetyczne.
  • Wprowadzenie taryf progresywnych na energi臋, uzale偶nionych od poziomu zu偶ycia jako mechanizm finansowy zach臋caj膮cy Polki i Polak贸w do zmniejszania zu偶ycia energii.
  • Sprzeciw wobec pomys艂贸w na podtrzymywanie dominacji paliw kopalnych w polskim systemie energetycznym.
  • Wprowadzenie do taryf energetycznych op艂aty zdrowotnej, uzale偶nionej od 艣redniego poziomu emisji w procesie przetwarzania energii. Wp艂ywy z tej op艂aty w ca艂o艣ci by艂yby przekazywane do NFZ lub do innej instytucji finansuj膮cej pa艅stwow膮 s艂u偶b臋 zdrowia w regionie, w kt贸rym nast臋puje emisja zanieczyszcze艅.
  • Stworzenie ram prawnych, gwarantuj膮cych przeznaczenie funduszy uzyskanych z aukcji uprawnie艅 do emisji dwutlenku w臋gla, na rozw贸j rozproszonej energetyki opartej na lokalnych, odnawialnych 藕r贸d艂ach energii, na dzia艂ania w zakresie efektywno艣ci energetycznej i zapobiegania ub贸stwu energetycznemu, na rozw贸j i automatyzacj臋 sieci energetycznych niskich i 艣rednich napi臋膰 koniecznych dla energetyki typu OZE, w tym na rozw贸j lokalnych sieci s膮siedzkich oraz cyfryzacji zarz膮dzania w obszarze u偶ytkowania energii elektrycznej.
  • Przygotowanie i wdro偶enie krajowego programu modernizacji sieci energetycznych, ukierunkowanego na rozw贸j energetyki rozproszonej.
  • Wsparcie bada艅 naukowych nad zielonymi technologiami na uczelniach, takimi jak np. odnawialne 藕r贸d艂a energii, niezb臋dnymi do transformacji w stron臋 zielonej gospodarki. Wsparcie powinni uzyska膰 polscy przedsi臋biorcy i przedsi臋biorczynie oraz naukowcy i naukowczynie pracuj膮cy nad pionierskimi technologiami, takimi jak perowskity, geotermika, pionowe si艂ownie wiatrowe.
  • Rozw贸j sieci zr贸偶nicowanych regulacyjno-bilansuj膮cych ma艂ych biogazowni (1 MW) w celu optymalnego wykorzystania odpad贸w w produkcji rolnej i zwierz臋cej.
  • Przekazywanie kwot zaoszcz臋dzonych z powodu ni偶szych kar za emisj臋 gaz贸w cieplarnianych na inwestycje w polskie technologie produkcji cieplnej i elektrycznej.
  • Wycofanie si臋 Polski z programu budowy elektrowni j膮drowych. Energetyka j膮drowa ma wystarczaj膮co wiele powa偶nych zastrze偶e艅 i nie rozwi膮偶e problemu braku mocy spowodowanego wypadaniem z systemu starych blok贸w w臋glowych. Ze wzgl臋du na drena偶 finansowy spowodowany wysokimi kosztami budowy elektrowni, problem zostanie spot臋gowany. Przedsi臋biorstwa energetyczne nie b臋d膮 mia艂y 艣rodk贸w finansowych na przeprowadzenie niezb臋dnej transformacji energetycznej. Ponadto, obecnie energetyka j膮drowa nie pozwala przewidzie膰 w spos贸b wiarygodny koszt贸w inwestycji w ca艂kowitym cyklu 偶ycia, a tak偶e jest zbyt sztywna, aby dostosowa膰 si臋 do elastycznego systemu przysz艂o艣ci opartego na OZE.
  • B臋dziemy lobbowa膰 na rzecz wprowadzenia ustawowo sezonowych zimowych restrykcji w prawie firm do zatrzymywania dostaw pr膮du i ciep艂a z powodu utraty zdolno艣ci p艂atniczych u偶ytkownik贸w i u偶ytkowniczek oraz ca艂orocznie dla rodzin z dzie膰mi, os贸b chorych i niepe艂nosprawnych oraz senior贸w i seniorek.
Transport

Po latach zaniedba艅 widzimy pierwsze przeb艂yski poprawy sytuacji na kolei. Niestety, nie ka偶da i ka偶dy z nas mo偶e si臋 z nich cieszy膰. Po latach skupiania uwagi na indywidualnym transporcie samochodowym wiele polskich miejscowo艣ci pozbawionych jest dost臋pu do kolei. R贸wnie偶 sie膰 transportu autobusowego nie wsz臋dzie odpowiada na zapotrzebowanie spo艂eczne.

 

Potrzebujemy zr贸wnowa偶onej mobilno艣ci, kt贸ra nie ko艅czy si臋 smogiem i korkami. Wysokiej jako艣ci bezkolizyjnej infrastruktury dla os贸b przemieszczaj膮cych si臋 pieszo i rowerem. Rozwoju transportu publicznego w miastach oraz poszerzenia dost臋pu do niego poza wi臋kszymi o艣rodkami. Zamiast kolejnych lotnisk regionalnych czy kolei du偶ych pr臋dko艣ci chcemy stawia膰 na solidny, przyjazny 艣rodowisku transport lokalny i regionalny.

 

Dlatego postulujemy:

 

  • Przygotowanie strategii rozwoju niskoemisyjnego i oszcz臋dnego transportu, rozw贸j transportu elektrycznego i zbiorowego, opartego na alternatywnych, innowacyjnych paliwach 鈥 w tym publicznej infrastruktury transportu elektrycznego.
  • Przyj臋cie zasady podzia艂u 艣rodk贸w na rozw贸j transportu drogowego i kolejowego w proporcjach 50:50. Umo偶liwi ona modernizacj臋 torowisk na terenie ca艂ego kraju i np. lepsze po艂膮czenie kolejowe Pomorza Zachodniego z Warszaw膮, elektryfikacj臋 brakuj膮cych odcink贸w na linii Lublin-Rzesz贸w, modernizowanie trakcji dostosowuj膮ce j膮 do pr臋dko艣ci 160 km/h dla poci膮g贸w pasa偶erskich.
  • Stworzenie krajowego programu odbudowy po艂膮cze艅 kolejowych do mniejszych miejscowo艣ci. Dzi臋ki inwestycjom w infrastruktur臋 oraz dotacjom dla przewo藕nik贸w kolejowych umo偶liwimy ponowne u偶ytkowanie tras kolejowych wy艂膮czonych z ruchu po 1989 r.
  • Priorytetowe traktowanie transportu zbiorowego, kt贸ry powinien by膰 dost臋pny ekonomicznie, bez barier, bezpieczny, a tak偶e zapewnia膰 dogodn膮 sie膰 po艂膮cze艅, zar贸wno w miastach jak i na obszarach wiejskich.
  • Stworzenie krajowego programu wsparcia finansowego dla samorz膮d贸w w celu rozwoju i modernizacji transportu lokalnego, szczeg贸lnie kolejowego.
  • Przyj臋cie za cel zapewnienie ka偶demu miastu powiatowemu dost臋pu do po艂膮czenia kolejowego.
  • Dofinansowanie budowy obwodnic ma艂ych miejscowo艣ci jako jeden z priorytet贸w rozwoju sieci dr贸g w Polsce.
  • Przyj臋cie zasady jedna podr贸偶 鈥 jeden bilet. Pasa偶er czy pasa偶erka kupuje jeden bilet na tras臋 (je偶eli jedzie z przesiadkami), a nie kilka bilet贸w u kilku przewo藕nik贸w.
  • Eksperymentalny rozw贸j transportu autobusowego 鈥瀗a 偶yczenie鈥 w gminach wiejskich.
  • Wprowadzenie na du偶膮 skal臋 programu 鈥濼iry na tory鈥, ograniczaj膮cego niszcz膮cy drogi ko艂owy transport towarowy i zwi臋kszaj膮cego dochody kolei.
  • Wzmocnienie roli regulatora rynku kolejowego, zatwierdzaj膮cego rozk艂ady jazdy oraz dbaj膮cego o r贸wne szanse przewo藕nik贸w na rynku.
  • Rezygnacj臋 z budowy Centralnego Portu Lotniczego jako projektu kosztownego, nieuzasadnionego ekonomicznie i szkodliwego. Zaoszcz臋dzone pieni膮dze przeznaczymy na odtworzenie i rozw贸j sieci kolejowej.
  • Redukcj臋 tradycyjnego tranzytu drogowego przy pomocy op艂at pobieranych od firm przewozowych wzorem innych kraj贸w UE.
  • Internalizacj臋 koszt贸w zewn臋trznych (spo艂ecznych i ekologicznych) przez transport samochodowy.
  • Wspieranie samochod贸w elektrycznych poprzez zwolnienie ich z op艂at rejestracyjnych, ob艂o偶enie zerowym podatkiem VAT oraz rozw贸j szeroko dost臋pnej i wysoko sprawnej sieci 艂adowania.
  • Rozw贸j miejskich sieci samoobs艂ugowych aut elektrycznych i rower贸w wspomaganych elektrycznie, obok sieci tradycyjnych rower贸w.
  • Tworzenie narz臋dzi prawnych umo偶liwiaj膮cych samorz膮dom lokalnym lepsz膮 integracj臋 lokalnych i regionalnych system贸w transportowych, np. w obr臋bie aglomeracji czy wojew贸dztwa.
  • Zwi臋kszanie praw spo艂eczno艣ci lokalnych w procesie przygotowania i realizacji inwestycji transportowych, np. przeniesienie prawa do ustanawiania maksymalnej wysoko艣ci stawek parkingowych z poziomu centralnego na lokalny.
  • Zatrzymanie rz膮dowego planu rozwoju transportowej 偶eglugi 艣r贸dl膮dowej 2030, niezwykle kosztownego, niszczycielskiego dla rzek i ekosystem贸w (w tym licznych stref Natura 2000 chronionych prawem europejskim), wzmagaj膮cego zagro偶enia powodziowe i drenuj膮cego wod臋 innym u偶ytkownikom, katastrofalnego dla 偶ycia w Ba艂tyku. Zamiast niego postulujemy rozw贸j infrastruktury dla 偶eglugi rekreacyjnej i ekoturystycznej oraz niewielkiego lokalnego transportu pasa偶erskiego i towarowego, a tak偶e opracowanie lokalnych plan贸w poprawy atrakcyjno艣ci rzek dla mieszka艅c贸w i mieszkanek miast.
  • Promowanie lokalnej produkcji i konsumpcji, minimalizuj膮cych potrzeby transportowe.
Ekonomia i Finanse

Polski system podatkowy ma regresywny charakter. Jego obecny kszta艂t utrudnia walk臋 z nier贸wno艣ciami spo艂ecznymi, nie sprzyja r贸wnie偶 zak艂adaniu niewielkiej dzia艂alno艣ci gospodarczej. Zbyt wielk膮 rol臋 odgrywa w nim VAT, kt贸ry stanowi proporcjonalnie wy偶sze obci膮偶enie dla os贸b o ni偶szych dochodach. Z kolei podatek PIT zbyt mocno obci膮偶a zarobki minimalne, a zarazem tworzy nier贸wne warunki rynkowe, oferuj膮c de facto r贸偶ne sposoby ucieczki od p艂acenia podatk贸w czy ubezpiecze艅 spo艂ecznych.

 

Potrzebne s膮 nam id膮ce dwutorowo zmiany. Po pierwsze 鈥 uregulowanie dotychczasowego systemu, zwi臋kszaj膮ce jego prospo艂eczny charakter, a zarazem ujednolicenie i uproszczenie systemu PIT jako skuteczne narz臋dzie walki z unikaniem opodatkowania. Po drugie 鈥 stopniowe zmiany, id膮ce w kierunku przenoszenia ci臋偶aru opodatkowania z pracy na zu偶ycie surowc贸w, zanieczyszczenia 艣rodowiska czy kapita艂. Oba te kroki musz膮 by膰 ze sob膮 powi膮zane 鈥 tak by zmiany w systemie nie szkodzi艂y osobom o niskich i 艣rednich dochodach.

 

W dobie wielkich wyzwa艅, zwi膮zanych z zagro偶eniem zmianami klimatu, wymieraniem gatunk贸w, zanieczyszczeniem 艣rodowiska wywo艂uj膮cym niebezpieczne choroby, wyja艂awianiem gleb i wyczerpywaniem si臋 zasob贸w nieodnawialnych, nale偶y d膮偶y膰 docelowo do wielkiej og贸lnoeuropejskiej reformy system贸w podatkowych, zast臋puj膮c opodatkowanie zanikaj膮cej pracy powszechn膮 dywidend膮 w臋glow膮. Wspieramy promowan膮 przez Marcina Popkiewicza koncepcj臋 dywidendy pobieranej u 藕r贸d艂a od producent贸w wszystkich paliw kopalnych, a nast臋pnie dystrybuowanej r贸wno mi臋dzy wszystkich obywateli Unii, co stanowi艂oby r贸wnocze艣nie narz臋dzie cz臋艣ciowego wyr贸wnywania nier贸wno艣ci. Dla os贸b najubo偶szych, o niskiej konsumpcji energii i produkt贸w energoch艂onnych, by艂oby to bowiem dodatkowe 藕r贸d艂o przychodu, pokrywaj膮ce z nadwy偶k膮 wzrost cen tych produkt贸w, natomiast osobom najbogatszym tylko w niewielkim stopniu kompensowa艂oby wzrost wydatk贸w na dro偶sz膮 energi臋 i energoch艂onne produkty konsumpcyjne, transport i produkty luksusowe.

 

Nie czekaj膮c na tak powa偶n膮 reform臋, ju偶 dzi艣 鈥 wzorem wielu kraj贸w 艣wiata 鈥 nale偶y powo艂a膰 Komitet Ekspert贸w do opracowania Ekologicznej Reformy Podatkowej (ERP), przesuwaj膮c cz臋艣膰 opodatkowania pracy na opodatkowanie zanieczyszcze艅 艣rodowiska, w czterech grupach: podatki od energii, podatki od 艣rodk贸w transportu, podatki od zanieczyszcze艅 oraz podatki od zasob贸w naturalnych. Podatki ekologiczne s膮 uzupe艂nieniem r贸偶nych op艂at ekologicznych, r贸偶ni膮c si臋 od nich sposobem rozdysponowania uzyskanych 艣rodk贸w 鈥 te z op艂at przekazywane s膮 do funduszy ekologicznych w celu finansowania projekt贸w ochrony 艣rodowiska, za艣 wp艂ywy z podatk贸w ekologicznych trafiaj膮 bezpo艣rednio do bud偶etu centralnego (lub samorz膮dowego) i traktowane s膮 jak wszystkie inne dochody. Doch贸d pa艅stwa i samorz膮d贸w z podatk贸w w臋glowych powinien by膰 co najmniej na poziomie 2,5% PKB.

 

W Polsce obowi膮zuj膮 dzi艣 cztery podatki ekologiczne 鈥 podatek akcyzowy, podatek od 艣rodk贸w transportowych, podatek le艣ny i podatek rolny. Obok nich istotnym elementem polityki ochrony 艣rodowiska jest system op艂at i funduszy ekologicznych. Nale偶y zast膮pi膰 cz臋艣膰 op艂at podatkami, gdy偶 pozwoli to na podniesienie poziomu obci膮偶enia ekologicznego, a zarazem obni偶enie podatk贸w na艂o偶onych na prac臋.

 

Celem ERP by艂oby zmniejszenie konsumpcji d贸br negatywnie wp艂ywaj膮cych na 艣rodowisko, w tym tych, kt贸re przyczyniaj膮 si臋 do nadmiernych emisji dwutlenku w臋gla (CO2), a zarazem dostarczenie impulsu dla gospodarki i wzrostu zatrudnienia. Badania pokazuj膮, 偶e dzi臋ki reformie ERP w 2020 roku mo偶e by膰 dost臋pnych na obni偶k臋 stawek podatku dochodowego lub sk艂adki emerytalnej nawet 7 mld EUR.

 

Proponowane w ramach reformy ERP rozwi膮zania powinny 艂agodzi膰 wp艂yw podatk贸w ekologicznych na osoby o niskich dochodach oraz zapobiega膰 utracie konkurencyjno艣ci przedsi臋biorstw.

 

  • Upro艣cimy do minimum system podatkowy poprzez jednolity nowy kodeks podatkowy i zmian臋 charakteru urz臋d贸w skarbowych na doradczy i wspieraj膮cy, szczeg贸lnie dla os贸b fizycznych i mikroprzedsi臋biorstw.
  • B臋dziemy walczy膰 z unikaniem podatk贸w poprzez zwi臋kszenie jawno艣ci zarobk贸w, dywidend i wyp艂at firm, aktywne dzia艂ania na rzecz wprowadzenia narz臋dzi og贸lnounijnych oraz powo艂anie specjalnej agencji do walki z procederem unikania podatk贸w.
  • Zachowamy obni偶on膮 stawk臋 podatku CIT dla mikroprzedsi臋biorc贸w (15%) 鈥 stawk臋 podstawow膮 podniesiemy o 3 punkty procentowe do 22%.
  • Wprowadzimy szeroko zakrojon膮 reform臋 PIT poprzez ujednolicenie i uproszczenie opodatkowania pracy, kt贸ra zak艂ada:
    1. Likwidacj臋 sk艂adek ZUS (ubezpieczenie zdrowotne, emerytalne, rentowe, itp.) i w艂膮czenie ich do podatku PIT – co stworzy jednolity system odprowadzania pieni臋dzy do urz臋du skarbowego.
    2. Wprowadzenie jednolitych, progresywnych stawek podatkowych dla wszystkich os贸b fizycznych:
      • 5% 鈥 do wysoko艣ci p艂acy minimalnej (obecnie 2100 z艂 miesi臋cznie, 25200 z艂 rocznie)
      • 25% 鈥 do wysoko艣ci 艣redniej krajowej (obecnie ok. 4500 z艂 miesi臋cznie, 54000 z艂 rocznie)
      • 35% 鈥 do wysoko艣ci dwukrotno艣ci 艣redniej krajowej (obecnie ok. 9000 z艂 miesi臋cznie, 108000 z艂 rocznie)
      • 40% – do wysoko艣ci pi臋ciokrotno艣ci 艣redniej krajowej (obecnie ok. 22500 z艂 miesi臋cznie, 270000 z艂 rocznie)
      • 50% – powy偶ej pi臋ciokrotno艣ci 艣redniej krajowej 聽(obecnie ok. 22500 z艂 miesi臋cznie, 270000 z艂 rocznie)
    3. Likwidacj臋 odmiennego rozliczania umowy zlecenia, umowy o dzie艂o,
      samozatrudnienia 鈥 wszystkie zarobki os贸b fizycznych by艂yby naliczane wed艂ug jednolitych zasad.
    4. Wprowadzenie dodatkowej stawki 10% od ca艂o艣ci zysk贸w z kapita艂u przy dochodach z tego tytu艂u powy偶ej 10000 z艂 miesi臋cznie.

 

WYJA艢NIENIE: Jednym z kluczowych element贸w Ekologicznej Reformy Podatkowej jest obni偶enie opodatkowania pracy, czyli podatku dochodowego od os贸b fizycznych. Zieloni zak艂adaj膮 jednak przy tym potrzeb臋 wzmocnienia progresywno艣ci tego podatku, st膮d nowe progi podatkowe.

Przy tym propozycja zak艂ada uproszczenie podatk贸w i likwidacj臋 r贸偶nych form opodatkowania, co sprzyja metodom optymalizacji podatkowej. Oznacza to m.in. uzale偶nienie opodatkowania osoby samozatrudnionej od zysk贸w oraz likwidacj臋 specjalnego statusu um贸w o dzie艂o. Ka偶de dochody, niezale偶nie od 藕r贸d艂a (z ma艂ymi wyj膮tkami, jak np. dodatkowa stawka podatkowa od nadmiernych zysk贸w z odsetek kapita艂owych), by艂yby opodatkowane wed艂ug tych samych zasad.

Oddzieln膮 propozycj膮 jest w艂膮czenie ubezpiecze艅 spo艂ecznych do strumienia podatku dochodowego. Docelowo ma to u艂atwi膰 wprowadzenie Minimalnego Dochodu Gwarantowanego i reformy systemu emerytalnego, by odej艣膰 od obecnego modelu Pay As You Go.

 

  • Wprowadzimy podatek od prywatnych maj膮tk贸w powy偶ej 5 mln z艂 w wysoko艣ci 5%.
  • Uszczelnimy podatek od spadk贸w. Dziedziczenie maj膮tk贸w, kt贸rych warto艣膰 b臋dzie przekracza艂a 10 mln z艂otych, b臋dzie obci膮偶one podatkiem w wysoko艣ci 25%. Zlikwidujemy cz臋艣膰 zwolnie艅, kt贸re pozwalaj膮 na unikanie podatku od spadku.
  • W zakresie VAT-u wprowadzimy nast臋puj膮ce zmiany:
      1. Obni偶ymy o 1 punkt procentowy stawki podatku VAT (z 23 do 22 i z 8 do 7%).
      2. Obni偶ymy obecn膮, 23-procentow膮 stawk臋 VAT na zakup obiekt贸w sztuki wsp贸艂czesnej oraz ujednolicimy stawki VAT na ksi膮偶ki papierowe i elektroniczne.
      3. Obni偶ymy stawk臋 VAT do zera na produkty i us艂ugi pierwszej potrzeby dla dzieci i doros艂ych, dobra kultury oraz produkty i us艂ugi wa偶ne ze wzgl臋d贸w spo艂ecznych i ekologicznych. Tam, gdzie to konieczne, b臋dziemy dzia艂a膰 na rzecz wprowadzenia na szczeblu unijnym zerowej stawki VAT na produkty i us艂ugi wa偶ne ze wzgl臋d贸w spo艂ecznych i ekologicznych, takich jak energooszcz臋dny sprz臋t gospodarstwa domowego, 偶ywno艣膰 organiczna, certyfikowana 偶ywno艣膰 z upraw ekologicznych, dost臋p do Internetu, p艂atna opieka nad dzie膰mi, osobami chorymi i starszymi.
      4. Wprowadzimy 0-procentow膮 stawk臋 VAT na napraw臋 zepsutych rzeczy. By dba膰 o zr贸wnowa偶ony rozw贸j i ochron臋 艣rodowiska, trzeba przywi膮zywa膰 wi臋ksz膮 wag臋 do konsumenckich wybor贸w. Je艣li koszty naprawy but贸w, roweru, ubra艅 czy sprz臋tu AGD b臋d膮 du偶o ni偶sze ni偶 kupno nowego produktu, skorzystaj膮 na tym nie tylko konsumenci, lecz tak偶e 艣rodowisko. Rozwijanie sektora napraw i przywr贸cenie zanikaj膮cych zawod贸w to tak偶e tworzenie lokalnych i stabilnych miejsc pracy.
  • Wycofamy subsydia dla energetyki nieodnawialnej (poza tymi zasadniczo zwi臋kszaj膮cymi efektywno艣膰 jej wykorzystania,tym samym zmniejszaj膮cymi poziom zanieczyszczenia 艣rodowiska), przesuwaj膮c zaoszcz臋dzone 艣rodki na rozw贸j energetyki odnawialnej, popraw臋 jako艣ci sieci przesy艂owych oraz efektywno艣膰 energetyczn膮.
  • Wprowadzimy podatek w臋glowy, nak艂adany w oparciu o stopie艅 emisji dwutlenku w臋gla podczas spalania paliwa. Do tego zak艂adamy inne podatki ekologiczne, jak podatek od plastikowych torebek.
  • Postulujemy wsparcie finansowe dla organizacji pozarz膮dowych w realizacji przez nie cel贸w spo艂ecznych (uproszczenie procedury i zwi臋kszenie wielko艣ci odliczenia do 3% podatku dochodowego przeznaczanego maksymalnie na 3 organizacje 鈥 obecnie jest to 1%).
  • Poczynimy pierwsze kroki w kierunku opodatkowania zysk贸w z robotyzacji i automatyzacji w fabrykach.
  • Wszelkie nowe podatki ekologiczne w ramach ERP b臋d膮 聽r贸wnowa偶one zmniejszeniem podatk贸w takich jak PIT czy VAT.
  • Uwa偶amy, 偶e korporacje 鈥 w szczeg贸lno艣ci banki, firmy ubezpieczeniowe, firmy sprzedaj膮ce us艂ugi w systemie abonament贸w 鈥 maj膮 w Polsce zbyt du偶o swobody dzia艂ania, np. prowadz膮c mobbing marketingowy (r贸wnie偶 w zakresie kredyt贸w i po偶yczek), narzucaj膮c systemy nierozwi膮zywalnych abonament贸w nawet w momencie zmiany w艂a艣ciciela przedmiotu umowy, naliczaj膮c arbitralne kary, interpretuj膮c na swoj膮 korzy艣膰 w spos贸b niezgodny z intencj膮 ustawodawcy przepisy o zaj臋ciach komorniczych rachunk贸w bankowych. Prawa konsumenckie nie s膮 wystarczaj膮co chronione, w szczeg贸lno艣ci prawa os贸b wp臋dzanych systemowo w sytuacj臋 nadmiernego zad艂u偶enia. B臋dziemy dzia艂a膰 na rzecz radykalnej, systemowej poprawy praw konsument贸w w Polsce i Unii Europejskiej.
Praca i polityka spo艂eczna

W ostatnich latach obserwowali艣my spadek poziomu bezrobocia oraz pierwsze dzia艂ania na rzecz stabilizacji warunk贸w zatrudnienia w Polsce. Nadal jednak pozostaje wiele do zrobienia. Walka z zatrudnianiem na czarno czy na umowach cywilnoprawnych w sytuacji spe艂niania warunk贸w umowy o prac臋 wymaga wyposa偶enia instytucji kontrolnych w odpowiednie narz臋dzia, pomagaj膮ce przy konfrontacji z nieuczciwymi przedsi臋biorcami.

 

Przysz艂o艣膰 pracy stanowi jedno z najwi臋kszych stoj膮cych przed nami wyzwa艅. Post臋puj膮ca automatyzacja produkcji mo偶e przyczyni膰 si臋 do powstania nowych, wysokop艂atnych miejsc pracy w sektorze zaawansowanych technologii 鈥 albo przyczyni膰 si臋 do ograniczenia zatrudnienia i wzrostu rozwarstwienia spo艂ecznego. Pami臋taj膮c o utrzymywaniu i rozwoju program贸w spo艂ecznych takich jak 500+ czy Mieszkanie+, ju偶 dzi艣 nale偶y rozpocz膮膰 debat臋 o 藕r贸d艂ach finansowania wydatk贸w publicznych w przysz艂o艣ci.

 

Postulujemy:

  • Jednolite osk艂adkowanie niezale偶nie od formy zatrudnienia, kt贸re zlikwiduje zach臋ty finansowe do proponowania przez pracodawc贸w um贸w cywilnoprawnych. Pozwoli to na zwi臋kszenie poziomu finansowania przez sk艂adki systemu zabezpiecze艅 spo艂ecznych, zapewni osobom pracuj膮cym minimum bezpiecze艅stwa socjalnego, a w dalszym czasie umo偶liwi obni偶enie ich poziomu, kt贸re premiowa膰 b臋dzie pracodawc贸w od pocz膮tku zatrudniaj膮cych na etacie.
  • Podniesienie wysoko艣ci sk艂adek na ubezpieczenie spo艂eczne odprowadzanych przez pa艅stwo za osoby przebywaj膮ce na urlopie wychowawczym do wysoko艣ci sk艂adek potr膮canych z wynagrodzenia przed urodzeniem dziecka.
  • Zr贸wnanie praw kobiet prowadz膮cych w艂asn膮 dzia艂alno艣膰 gospodarcz膮 z kobietami zatrudnionymi na etat poprzez odprowadzanie za nie przez pa艅stwo sk艂adek na ubezpieczenie spo艂eczne w okresie, gdy przebywaj膮 na urlopie wychowawczym i s膮 zmuszone zawiesi膰 swoj膮 dzia艂alno艣膰 gospodarcz膮.
  • Wsparcie dla postulatu 鈥濻olidarno艣ci鈥 dotycz膮cego dochodzenia do p艂acy minimalnej na poziomie 50% 艣redniej p艂acy w Polsce 鈥 automatycznego jej wzrostu przy wysokim wzro艣cie gospodarczym oraz wzrostu negocjowanego, jak dotychczas, w obr臋bie Komisji Tr贸jstronnej, w przypadku spowolnienia gospodarczego.
  • Regularne waloryzowanie minimalnej stawki godzinowej, utrzymuj膮ce jej powi膮zanie z p艂ac膮 minimaln膮.
  • Wprowadzenie ustawowych regulacji, kt贸re faktycznie zlikwiduj膮 dysproporcj臋 w zarobkach kobiet i m臋偶czyzn i doprowadz膮 do stworzenia systemu wyceny prac, tak aby prace zwi膮zane z opiek膮, wymagaj膮ce r贸wnie wysokich kwalifikacji tak jak inne prace, nie by艂y wyceniane jako gorzej p艂atne. Konieczne staje si臋 dowarto艣ciowanie zawod贸w zwi膮zanych z opiek膮.
  • Lepsze powi膮zanie oferty kszta艂cenia z wymogami przysz艂ej pracy zawodowej absolwentek i absolwent贸w poprzez system praktyk studenckich odbywanych w trakcie trwania studi贸w, a nie po ich zako艅czeniu, oraz stymulowanie rynku pracy do korzystania z 鈥瀍fekt贸w鈥 kszta艂cenia na poziomie wy偶szym (np. poprzez systemy zach臋t dla pracodawc贸w do zatrudniania absolwent贸w i absolwentek oraz inwestowania w m艂ode kadry).
  • Realizacj臋 postulatu Europejskiego Forum M艂odych, dotycz膮cego wymogu p艂acenia studentkom i studentom za wykonywany przez nich sta偶. Wysoko艣膰 p艂acy za sta偶 powinna by膰 nie mniejsza ni偶 p艂aca minimalna.
  • Podtrzymanie i poszerzenie praw kontrolnych Pa艅stwowej Inspekcji Pracy i Sanepidu (w tym przyznanie prawa do niezapowiedzianych kontroli). Kary nak艂adane na przedsi臋biorstwa 艂ami膮ce prawa pracownicze powinny zosta膰 zmienione z odg贸rnie zapisanych kwot na okre艣lony procent przychod贸w firmy.
  • Wsparcie procesu wzrostu uzwi膮zkowienia (w tym realizacji wyroku Trybuna艂u Konstytucyjnego dotycz膮cego prawa do zrzeszania si臋 w nich r贸wnie偶 osobom wykonuj膮cym inn膮 ni偶 etatowa form臋 pracy) oraz wzrostu reprezentatywno艣ci organizacji pracodawc贸w.
  • Pe艂n膮 realizacj臋 uprawnie艅 rad pracowniczych, jak np. dost臋p do informacji o dzia艂alno艣ci przedsi臋biorstwa.
  • Dalsze uproszczenie procedur i wsparcie w procesie zak艂adania i funkcjonowania przedsi臋biorstwa. Proces ten nie powinien zajmowa膰 w Polsce wi臋cej czasu ni偶 w innych krajach UE.
  • Dzia艂ania na rzecz pobudzania inicjatywy gospodarczej poprzez tworzenie warunk贸w przychylnych dla os贸b, kt贸re chc膮 za艂o偶y膰 w艂asne przedsi臋biorstwo: uliniowienie sk艂adek na ZUS jako procentu zysk贸w przy sk艂adce minimalnej na poziomie 300 z艂otych miesi臋cznie, uproszczenie formalno艣ci podatkowych i rejestracyjnych oraz uruchomienie na du偶膮 skal臋 systemu d艂ugoterminowych mikropo偶yczek i po偶yczek dla przedsi臋biorc贸w i przedsi臋biorczy艅.
  • Wprowadzenie rozwi膮za艅 przychylnych osobom prowadz膮cym w艂asne ma艂e firmy, np. mo偶liwo艣膰 otrzymania w czasie urlopu 艣redniej ze swoich dochod贸w z ostatnich 12 miesi臋cy.
  • Przygotowanie 鈥 we wsp贸艂pracy z samorz膮dami 鈥 Lokalnych Plan贸w Zielonej Reindustrializacji obszar贸w poprzemys艂owych o wysokim bezrobociu strukturalnym. Strategie powinny uwzgl臋dnia膰 m.in. wykorzystywanie dotychczasowych umiej臋tno艣ci, szeroki dost臋p do szkole艅 zawodowych, 艣rodk贸w finansowych dla zak艂adaj膮cych nowe przedsi臋biorstwa i sp贸艂dzielnie, pobudzanie rozwoju klastr贸w, wsparcie dla podmiot贸w ekonomii spo艂ecznej.
  • Wsparcie 鈥 za pomoc膮 np. ni偶szych stawek VAT, op艂acania cz臋艣ci sk艂adek na zabezpieczenie spo艂eczne czy dodatkowych punkt贸w przy zam贸wieniach publicznych 鈥 instytucji ekonomii spo艂ecznej, takich jak sp贸艂dzielnie socjalne czy przedsi臋biorstwa pracy chronionej.
  • Wprowadzenie obowi膮zku stosowania klauzul spo艂ecznych i ekologicznych w zam贸wieniach publicznych.
  • Zachowanie programu 500+ w dotychczasowej formie z mo偶liwo艣ci膮 wprowadzenia zasady 鈥瀦艂ot贸wka za z艂ot贸wk臋鈥 oraz natychmiastowego rozszerzenia 艣wiadczenia na pierwsze dziecko u os贸b samotnie wychowuj膮cych, bez progu dochodowego. D艂ugofalowo 鈥 przyj臋cia jego poszerzenia na ka偶de pierwsze dziecko w wypadku wzrostu dochod贸w bud偶etowych.
  • Dziewi臋ciomiesi臋czny p艂atny urlop rodzicielski, dzielony w spos贸b nast臋puj膮cy: obligatoryjnie trzy miesi膮ce przypadaj膮 pracownicy wychowuj膮cej dziecko, trzy miesi膮ce pracownikowi wychowuj膮cemu dziecko, pozosta艂ymi trzema miesi膮cami oboje rodzice mog膮 si臋 podzieli膰 dowolnie.
  • Wdro偶enie 鈥 wzorem Finlandii 鈥 og贸lnopolskiego programu 鈥瀙ude艂ka dla niemowlaka鈥, tekturowego 艂贸偶eczka, zawieraj膮cego m.in. ubranka, artyku艂y higieniczne, po艣ciel, ksi膮偶eczki dla dzieci, leki antykoncepcyjne dla rodzic贸w.
  • Wprowadzenie 艣wiadcze艅 piel臋gnacyjnych, obejmuj膮cych ubezpieczenie spo艂eczne takie jak z tytu艂u pracy, dla wszystkich os贸b opiekuj膮cych si臋 osob膮 z niepe艂nosprawno艣ci膮 bez wzgl臋du na jej wiek.
  • Przygotowanie i realizacj臋, wzorem np. Ontario czy Finlandii, pilota偶owych projekt贸w minimalnego dochodu gwarantowanego, umo偶liwiaj膮cych sprawdzenie mo偶liwo艣ci wprowadzenia w 偶ycie tej koncepcji po dalszych przekszta艂ceniach rynku pracy (np. post臋p贸w w automatyzacji).
  • Rozpocz臋cie procesu stopniowego skracania tygodnia pracy 鈥 umo偶liwiaj膮cego lepsze jej godzenie z 偶yciem prywatnym oraz dzielenie si臋 ni膮 wobec post臋puj膮cej automatyzacji 鈥 do 30 godzin tygodniowo (6-godzinnego dnia pracy).
  • B臋dziemy dzia艂a膰 na rzecz powo艂ania w Polsce Komisji Nadmiernego Zad艂u偶enia, uprawnionej, za po艣rednictwem specjalnej procedury s膮dowej, do radykalnej modyfikacji d艂ugu, a nawet jego ca艂kowitego anulowania, r贸wnocze艣nie zatrzymuj膮c ewentualny nakaz eksmisji.
System emerytalny

Spory o wysoko艣膰 wieku emerytalnego, toczone od pierwszej kadencji rz膮d贸w PO-PSL, pokaza艂y powierzchowne rozumienie tej koncepcji. Platforma Obywatelska przez d艂ugi czas nie podejmowa艂a dzia艂a艅, kt贸re zabezpieczy艂yby wi臋ksze wp艂ywy do systemu, takich jak walka ze 艣mieciowym zatrudnieniem czy aktywne dzia艂ania na rzecz wzrostu zatrudnienia.

 

PiS postawi艂o na przywr贸cenie ni偶szego wieku, nie licz膮c si臋 ani z jego wp艂ywem na wysoko艣膰 emerytur (szczeg贸lnie kobiet), ani z sytuacj膮 bud偶etu pa艅stwa. Potrzebujemy przemy艣lenia systemu na nowo 鈥 zagwarantowania, 偶e 偶adna i 偶aden z nas nie b臋dzie do艣wiadcza膰 n臋dzy za lata ci臋偶kiej pracy. Potrzebujemy systemu wspieraj膮cego dzisiejsze inwestycje oraz gotowego na zmiany rynku pracy. Oto nasze propozycje:

 

  • Zmiana struktury emerytur w Polsce poprzez oparcie jej na trzech zmienionych filarach, gwarantuj膮cych minimaln膮 wysoko艣膰 艣wiadczenia i daj膮cych szans臋 na jego powi臋kszenie:
    1. Emeryturze obywatelskiej 鈥 wyp艂acanej ka偶dej i ka偶demu niezale偶nie od okresu zatrudnienia po przekroczeniu wieku emerytalnego, b臋d膮cej co najmniej na poziomie dzisiejszej minimalnej emerytury (obecnie 1000 z艂otych miesi臋cznie), regularnie waloryzowanej i finansowanej ze sk艂adek oraz podatk贸w. Mo偶liwe b臋dzie jej pobieranie na 5 lat przed osi膮gni臋ciem wieku emerytalnego (50% wysoko艣ci 艣wiadczenia) lub otrzymywanie dopiero po 5 latach po jego przekroczeniu (150%).
    2. Wp艂ywach z dzia艂a艅 pa艅stwowego funduszu inwestycyjnego, finansuj膮cego inwestycje w niskow臋glow膮, innowacyjn膮 gospodark臋, do kt贸rego trafia膰 b臋d膮 dotychczasowe 艣rodki z OFE, ustalone na poziomie 3% pensji.
    3. Indywidualnych programach oszcz臋dzania, takich jak Indywidualne Konta Zabezpiecze艅 Emerytalnych czy programy pracownicze. Odk艂adanie pieni臋dzy w ich obr臋bie wspierane b臋dzie za pomoc膮 np. zachowania dotychczas istniej膮cych preferencji podatkowych.
  • Wprowadzenie elastycznego, r贸wnego wieku emerytalnego dla kobiet i m臋偶czyzn na poziomie 65 lat, z mo偶liwo艣ci膮 wcze艣niejszego o 5 lat przej艣cia na emerytur臋 w przypadku zawod贸w szkodliwych dla zdrowia i wykonywanych w uci膮偶liwych warunkach.
  • Osoby, kt贸re po przepracowaniu sta偶u pracy zdecyduj膮 si臋 na pozostanie na dotychczasowym miejscu pracy, powinny mie膰 prawo do otrzymywania po艂owy wysoko艣ci przys艂uguj膮cego im 艣wiadczenia emerytalnego.
  • Sta偶 pracy musi uwzgl臋dnia膰 okresy przepracowane na umowach cywilnoprawnych. W wypadku niemo偶liwo艣ci stwierdzenia czasu realizacji umowy przyj臋ta zostanie zasada przeliczania dzielenia zarobionej kwoty przez obowi膮zuj膮c膮 w danym okresie p艂ac臋 minimaln膮. R贸wnowarto艣膰 miesi臋cznej p艂acy minimalnej zostanie uznana za miesi膮c pracy.
  • W zawodach uci膮偶liwych dla zdrowia os贸b je wykonuj膮cych postulujemy prawo do tzw. 鈥瀞abbaticali鈥, czyli mo偶liwo艣ci wzi臋cia 2-3 razy w trakcie kariery zawodowej rocznego urlopu, wliczanego w czas pracy, p艂atnego na poziomie 75-80% wynagrodzenia, podczas kt贸rego osoba decyduj膮ca si臋 na skorzystanie z tego uprawnienia zobowi膮zana by艂aby do brania udzia艂u w szkoleniach i podnoszenia kwalifikacji zawodowych, finansowanych przez instytucje publiczne jako przyk艂ad aktywnej polityki rynku pracy. Zawody, kt贸re mog艂yby korzysta膰 z tego udogodnienia, to np. nauczyciele, lekarze, piel臋gniarki oraz s艂u偶by mundurowe.
  • Polityka pa艅stwa winna prowadzi膰 do d艂ugofalowego zwi臋kszania poziomu uniwersalno艣ci systemu emerytalnego. Oznacza to podejmowanie dzia艂a艅 s艂u偶膮cych zr贸wnaniu sytuacji r贸偶nych grup pracowniczych, np. wyd艂u偶eniu sta偶u pracy dla s艂u偶b mundurowych.
  • Nale偶y d膮偶y膰 do stopniowej integracji ubezpiecze艅 oraz emerytur rolniczych z systemem uniwersalnym 鈥 w pierwszej kolejno艣ci powinno to dotyczy膰 rolnik贸w najzamo偶niejszych, produkuj膮cych na rynek.
  • Artystki i artyst贸w otrzymuj膮cych publiczne granty nale偶y obj膮膰 鈥 wzorem rozwi膮zania obowi膮zuj膮cego do niedawna w Finlandii 鈥 ubezpieczeniem emerytalnym w KRUS.
  • Popraw臋 sytuacji os贸b, kt贸re rezygnuj膮 z pracy zarobkowej, 偶eby zaj膮膰 si臋 niepe艂nosprawnym dzieckiem wymagaj膮cym sta艂ej opieki, w zakresie dost臋pu do 艣wiadcze艅 emerytalnych.
Prawa zwierz膮t

Zwierz臋 nie jest rzecz膮 鈥 powtarzamy to od powstania naszej partii. Zwierz臋ta maj膮 prawo do humanitarnego traktowania. Dla realizacji naszych potrzeb oddaj膮 nam one swoj膮 uwag臋, prac臋, a czasem nawet 偶ycie. Utrzymanie bogatej r贸偶norodno艣ci gatunkowej jest warunkiem przetrwania i dobrostanu ludzi, a dzi艣, z powodu ekspansji gospodarczej cz艂owieka, gatunki wymieraj膮 w rekordowym w historii Ziemi tempie. Ucywilizowanie naszych stosunk贸w ze 艣wiatem zwierz膮t (wolno偶yj膮cych, hodowlanych i domowych) oraz troska o bior贸偶norodno艣膰 powinny sta膰 si臋 jednymi z najwa偶niejszych priorytet贸w ludzko艣ci w najbli偶szych dziesi臋cioleciach. Dlatego:

 

  • B臋dziemy d膮偶yli do wyeliminowania cierpienia zwierz膮t w hodowli, ustawowego ograniczenia wielko艣ci hodowli przemys艂owych i eliminacji takich hodowli, gdzie zwierz臋ta s膮 pozbawione mo偶liwo艣ci ruchu, likwidacji transportu zwierz膮t na du偶e odleg艂o艣ci oraz ograniczenia mi臋dzynarodowego handlu zwierz臋tami rze藕nymi, zakazu uboju zwierz膮t bez og艂uszania, a tak偶e do radykalnego ograniczenia wykorzystywania zwierz膮t w celach do艣wiadczalnych. Do monitorowania stanu przestrzegania praw zwierz膮t powo艂amy Rad臋 Ochrony Zwierz膮t.
  • Wprowadzimy zakaz hodowli zwierz膮t na futra oraz wykorzystywania zwierz膮t w cyrkach.
  • Wprowadzimy sp贸jny i obowi膮zkowy system certyfikowania produkt贸w kosmetycznych i chemicznych nietestowanych na zwierz臋tach.
  • Wprowadzimy sp贸jny i obowi膮zkowy system certyfikowania produkt贸w spo偶ywczych wega艅skich i wegetaria艅skich.
  • Zaka偶emy trenowania ps贸w my艣liwskich na 偶ywych zwierz臋tach, polowa艅 z nagonk膮, udzia艂u dzieci w polowaniach. Wprowadzimy zakaz strzelania do ptak贸w. Zwi臋kszymy strefy bezwzgl臋dnego zakazu strzelenia. Zreformujemy regulacje dotycz膮ce my艣listwa, ws艂uchuj膮c si臋 nie tylko w g艂os silnie reprezentowanego w Sejmie lobby my艣liwych i le艣nik贸w, ale przede wszystkim w g艂os naukowc贸w przyrodnik贸w, niepoluj膮cych w艂a艣cicieli grunt贸w i u偶ytkownik贸w las贸w oraz organizacji ekologicznych od lat zajmuj膮cych si臋 problemami zwierz膮t wolno偶yj膮cych.
  • Dla ograniczenia bezdomno艣ci zwierz膮t domowych wprowadzimy obowi膮zek chipowania zwierz膮t (ps贸w i kot贸w) z wprowadzeniem aktualnych danych opiekun贸w i opiekunek, b臋dziemy promowa膰 znakowanie zewn臋trzne zwierz膮t wychodz膮cych (adresatka) oraz finansowane przez gminy kampanie bezp艂atnej sterylizacji i kastracji zwierz膮t. Towarzyszy膰 temu b臋dzie zaostrzenie kar dla pseudohodowli ps贸w i kot贸w, gdzie dobrostan zwierz膮t nie jest zapewniony.
  • Doprowadzimy do przyj臋cia zakazu trzymania ps贸w na 艂a艅cuchach.
  • Zapewnimy sta艂e 艣rodki na obowi膮zkow膮 kastracj臋 kot贸w wolno bytuj膮cych oraz na diagnostyk臋 i leczenie kot贸w wolno bytuj膮cych i bezdomnych ps贸w, wprowadzimy jednolite normy 偶ywieniowe oraz podtrzymamy obowi膮zek zostawiania zim膮 uchylonych okienek piwnicznych.
  • Ograniczymy i poddamy 艣ci艣lejszym regulacjom i kontroli instytucj臋 hycla 鈥 jego rol臋 powinna docelowo przejmowa膰 stra偶 miejska i instytucje odpowiedzialne w gminach za opiek臋 nad bezdomnymi zwierz臋tami, np. schroniska i punkty adopcyjne.
  • Przewidujemy likwidacj臋 jednorazowej op艂aty od gminy za przyj臋cie zwierz臋cia do schroniska i zast膮pienie jej miesi臋czn膮 op艂at膮 na utrzymanie zwierz臋cia, uwarunkowanej sterylizacj膮 lub kastracj膮 zwierz臋cia. Na艂o偶enie na schroniska obowi膮zku prowadzenia jednolitej dokumentacji przebywaj膮cych tam zwierz膮t, umo偶liwiaj膮cej 艣ledzenie los贸w ka偶dego zwierz臋cia, a tak偶e obowi膮zku prowadzenia akcji adopcyjnych za po艣rednictwem Internetu, medi贸w spo艂eczno艣ciowych i portali og艂oszeniowych oraz obowi膮zku wsp贸艂pracy z wolontariuszami. Zamykanie schroniska dla organizacji prozwierz臋cych b臋dzie zakazane. Plac贸wki niespe艂niaj膮ce tych obowi膮zk贸w powinny w trybie natychmiastowym traci膰 licencj臋. Wprowadzimy ustawowo ograniczenie wielko艣ci schronisk. Towarzyszy膰 temu b臋dzie zaostrzenie kar dla wadliwie dzia艂aj膮cych schronisk.
  • Powo艂amy niezale偶ny od gmin organ uprawniony do przeprowadzania kontroli w schroniskach, w kt贸rego sk艂ad weszliby lekarze weterynarii i osoby z organizacji dzia艂aj膮cych na rzecz zwierz膮t.
  • Wprowadzimy obowi膮zkowe szkolenia dla urz臋dnik贸w i urz臋dniczek oraz pracownik贸w i pracownic firm remontowo-budowlanych na temat miejsca i ochrony zwierz膮t wolno 偶yj膮cych w mie艣cie, w tym ptak贸w i nietoperzy. B臋dziemy wprowadza膰 wraz z organizacjami ekologicznymi partnerskie programy promocyjno-edukacyjne w tym zakresie dla szk贸艂 oraz mieszka艅c贸w i mieszkanek.
  • Wprowadzimy zakaz organizowania pokaz贸w ogni sztucznych, kt贸re s膮 tortur膮 dla mieszkaj膮cych w okolicy zwierz膮t, zw艂aszcza ps贸w.
  • Powo艂amy rzecznika ds. praw zwierz膮t
  • Wykre艣limy konie z listy zwierz膮t rze藕nych, nadaj膮c im statusu zwierz膮t towarzysz膮cych cz艂owiekowi i wprowadzenie programu 鈥濫merytura dla koni pracuj膮cych na rzecz cz艂owieka鈥. B臋dziemy wspiera膰 utworzenie certyfikowanej sieci stajni i szk贸艂ek je藕dzieckich z programem 鈥濫merytura dla koni pracuj膮cych鈥 oraz programami hipoterapeutycznymi dla dzieci i m艂odzie偶y z dysfunkcjami, os贸b niepe艂nosprawnych, wykluczonych ekonomicznie i spo艂ecznie.
Polityka miejska

Wi臋cej ni偶 po艂owa ludno艣ci 艣wiata mieszka w miastach, w Polsce jest to nieca艂e 60% populacji. Miasta w czasach feudalnych stanowi艂y enklawy wolno艣ci, a autonomia miast rz膮dz膮cych si臋 swoimi prawami jest jednym z podstawowych 藕r贸de艂 europejskiej demokracji liberalnej. Jej podstaw膮 jest samorz膮dno艣膰 miasta, miejska demokracja i podmiotowo艣膰 okre艣lona poprzez prawa miejskie. Dzi艣 zsieciowane ze sob膮 autonomiczne miasta musz膮 s艂u偶y膰 聽obronie demokracji i tolerancji, zagro偶onych rosn膮cym nacjonalizmem i populizmem.

 

Jednocze艣nie miasto nie jest firm膮, kt贸rej celem jest skuteczno艣膰 i dobre wyniki finansowe. Miasto nie ma s艂u偶y膰 biznesowi i inwestorom, podporz膮dkowuj膮c ich interesom decyzje, kt贸re zasadniczo wp艂yn膮 na jako艣膰 偶ycia mieszka艅c贸w, czyli mieszczan. Bo miasto, biznes, w艂adza i samorz膮dy maj膮 w pierwszym rz臋dzie s艂u偶y膰 mieszka艅com, a prawo do miasta, do przestrzeni miejskiej i do wsp贸艂decydowania o swoim 艣rodowisku 偶ycia musi by膰 mieszka艅com zagwarantowane. Miasto jest wsp贸ln膮 warto艣ci膮 r贸偶nych grup i 艣rodowisk i jego organizacja ma sprzyja膰 budowaniu wsp贸lnoty, a nie tworzeniu podzia艂贸w i rywalizacji.

 

Nasza wizja miasta to:

 

  • Miasto 鈥瀂ielone鈥: miasto demokratycznie zarz膮dzane, gwarantuj膮ce r贸wno艣ciow膮 i niedyskryminacyjn膮 edukacj臋, zapobieganie wykluczeniom spo艂ecznym i dyskryminacjom, bezpiecze艅stwo mieszkanek i mieszka艅c贸w, otwarto艣膰 na r贸偶norodno艣膰 kulturow膮 i integrowanie uchod藕c贸w, sprawiedliwy dost臋p do przestrzeni miejskiej i do lokali komunalnych, mieszkanie dla ka偶dego, profilaktyk臋 zdrowotn膮, trosk臋 o 艣rodowisko, przyrod臋 i ziele艅, zr贸wnowa偶on膮 mobilno艣膰 oraz us艂ugi publiczne wysokiej jako艣ci; miasto inwestuj膮ce w samowystarczalno艣膰 energetyczn膮, opart膮 o energi臋 ze 藕r贸de艂 odnawialnych, zarz膮dzane w oparciu o zielone klauzule spo艂eczne w zam贸wieniach publicznych.
  • Miasto zr贸wnowa偶onego rozwoju: wspieramy zr贸wnowa偶ony rozw贸j miast w duchu Karty Lipskiej z 2007 r. i Europejskiej Agendy Miejskiej, okre艣lonej przez Pakt Amsterdamski z 2016 r. 鈥 trwa艂y, chroni膮cy przestrze艅, przyrod臋 i inne zasoby, nastawiony na jako艣膰 偶ycia ludzi.
  • Miasto mieszka艅c贸w: za podstaw臋 polityki miejskiej uwa偶amy partycypacyjn膮 demokracj臋 miejsk膮, zapewniaj膮c膮 podmiotowo艣膰 mieszka艅com i mieszkankom, w kt贸rej wola wi臋kszo艣ci nie mo偶e by膰 dyktatem; poszanowanie praw cz艂owieka i ochrona praw mniejszo艣ci musz膮 by膰 zagwarantowane; mieszka艅cy powinni posiada膰 prawo do zabierania g艂osu podczas posiedze艅 rady miejskiej oraz dost臋p do informacji online o ekspertyzach czy planach zagospodarowania terenu (zar贸wno na stronach miejskich urz臋d贸w i sp贸艂ek), nale偶y wprowadzi膰 instytucj臋 paneli obywatelskich przy podejmowaniu wa偶nych decyzji inwestycyjnych dla miasta czy zmian na terenach zielonych.
  • Miasto R贸wnych Szans: wspieramy spo艂eczn膮 solidarno艣膰 strzeg膮c膮 r贸wno艣ci szans 鈥 r贸wno艣ci kobiet i m臋偶czyzn, w tym we w艂adzach miasta, sprawiedliwych relacji spo艂ecznych, poszanowania praw mniejszo艣ci, gwarancji wsparcia dla s艂abszych, ubo偶szych, os贸b niepe艂nosprawnych. Wspieramy ide臋 Miasta R贸wnych Szans i b臋dziemy dzia艂a膰 na rzecz partycypacyjnego opracowywania i wdra偶ania w miastach Miejskich Strategii R贸wnych Szans, w oparciu o wytyczne 聽Europejskiej Karty R贸wno艣ci Kobiet i M臋偶czyzn w 呕yciu Lokalnym oraz 聽Karty R贸偶norodno艣ci, pod auspicjami Komisji Europejskiej. Wspieramy rozw贸j sieci publicznych 偶艂obk贸w i przedszkoli, a tak偶e instytucji opiekuna dziennego, kt贸ry b臋dzie powo艂ywany nie na specjalny wniosek mieszka艅c贸w gminy, lecz automatycznie przez gmin臋. Dzi臋ki rozwojowi opieki publicznej rodzice ma艂ych dzieci b臋d膮 mogli szybciej wr贸ci膰 na rynek pracy, a babcie i dziadkowie cieszy膰 si臋 zas艂u偶on膮 emerytur膮. Jeste艣my za tworzeniem dom贸w dziennego pobytu dla os贸b starszych i niepe艂nosprawnych, zintegrowanych ze 艣wietlicami dla dzieci i m艂odzie偶y. Wsp贸lne i mi臋dzypokoleniowe sp臋dzanie czasu korzystnie wp艂ynie na rozwijanie poczucia wsp贸lnoty i wsp贸艂odpowiedzialno艣ci za tworz膮ce j膮 osoby. Domy dziennego pobytu umo偶liwi膮 opiekunom os贸b niepe艂nosprawnych i starszych mo偶liwo艣膰 podj臋cia pracy, a tak偶e odpoczynku.
  • Miasto D贸br Wsp贸lnych: Aby zapewni膰 zr贸wnowa偶ony rozw贸j miasta, z poszanowaniem d贸br wsp贸lnych i interesu przysz艂ych pokole艅, gospodarka spo艂eczna i solidarna, dzia艂aj膮ca na rzecz 聽wsp贸lnoty, sp贸jno艣ci i 艣rodowiska, musi by膰 r贸wnie wa偶nym filarem polityki miasta co prywatny biznes i gospodarka komunalna. Rozw贸j inicjatyw lokalnych i wspieraj膮cych lokaln膮 spo艂eczno艣膰 musi by膰 priorytetem. Wskazane jest wprowadzenie lokalnej waluty, kt贸r膮 鈥 w zamian za zaanga偶owanie w procesy konsultacyjne czy prace na rzecz spo艂eczno艣ci lokalnej 鈥 mieszka艅cy b臋d膮 mogli wymienia膰 na bilety komunikacji publicznej, uiszczanie podatk贸w od grunt贸w czy op艂at na rzecz miejskich urz臋d贸w i sp贸艂ek oraz zakupy w lokalnych i osiedlowych sklepach.
  • Miasto zr贸wnowa偶onej mobilno艣ci: Miasto musi by膰 przyjazne i maksymalnie bezkolizyjne dla wszelkich form mobilno艣ci, oddaj膮c priorytet kolejno: pieszym, rowerom, torowemu transportowi publicznemu, drogowemu transportowi publicznemu, a na samym ko艅cu transportowi samochodowemu. Wspieramy rozw贸j stref zamkni臋tego i spowolnionego ruchu oraz szybkie przechodzenie z nap臋du benzynowego na elektryczny.
  • Miasto dla klimatu: Miasta maj膮 wielk膮 rol臋 do odegrania dla osi膮gni臋cia cel贸w Porozumienia Paryskiego, powstrzymania 聽gwa艂townych zmian klimatu i adaptacji do nich. Wspieramy przynale偶no艣膰 miast do Globalnego Porozumienia Burmistrz贸w dla Klimatu i Energii oraz ambitne programy termomodernizacji, budownictwa niskoenergetycznego, rozwoju energii odnawialnych i walki ze smogiem.
  • Miasto tradycji historycznej: Miasta powinny piel臋gnowa膰 swoj膮 tradycj臋 historyczn膮. Powinny dba膰 o obiekty zabytkowe i w miar臋 mo偶liwo艣ci rekonstruowa膰 obiekty zniszczone w czasie dzia艂a艅 wojennych, kataklizm贸w itp. Miasta powinny wspiera膰 muzea, wystawy i dzia艂ania spo艂eczne zwi膮zane z tradycj膮 historyczn膮. W艂adze miejskie powinny zintensyfikowa膰 dzia艂ania na polu wzmacniania dzia艂alno艣ci turystycznej zwi膮zanej z tradycj膮 historyczn膮.
  • Miasto bez bezdomnych: W艂adze miasta i samorz膮d musz膮 prowadzi膰 aktywn膮 polityk臋 mieszkaniow膮 maj膮c膮 na celu zapewnienie prawa do mieszkania dla ka偶dego gospodarstwa domowego: dost臋pno艣ci mieszka艅 lokatorskich o niskich czynszach, rewitalizacji spo艂ecznej kamienic i osiedli, zwalczania ub贸stwa energetycznego, zapobiegania i zwalczania bezdomno艣ci. Polityka ta musi uwzgl臋dnia膰 likwidacj臋: pustostan贸w, budynk贸w gro偶膮cych zawaleniem, budynk贸w nienadaj膮cych si臋 do u偶ytku, nieuko艅czonych bud贸w. Do os贸b, kt贸re dotkn臋艂a bezdomno艣膰, miasto musi wyci膮gn膮膰 pomoc膮 r臋k臋 poprzez stworzenie sieci bezp艂atnych 艂a藕ni publicznych, poradni, dom贸w tymczasowego pobytu oraz pomocy w znalezieniu pracy i zdobyciu nowych zawodowych umiej臋tno艣ci.
Obszary wiejskie, rolnictwo i 偶ywno艣膰

Partia Zieloni opowiada si臋 za stworzeniem kompleksowego systemu wsparcia dla ma艂ych i 艣rednich gospodarstw rolnych oraz certyfikowanych gospodarstw ekologicznych. Jest to niezb臋dne, poniewa偶 ma艂e i 艣rednie gospodarstwa coraz liczniej wypadaj膮 z rynku, w wyniku trudno艣ci ze sprzeda偶膮 swoich produkt贸w. Podobnie, zaledwie 1% polskich gospodarstw stanowi膮 certyfikowane gospodarstwa ekologiczne. Ich ilo艣膰 stale maleje od 2014 roku, odwrotnie do trendu szybkiego rozwoju 鈥瀊io鈥 w Europie Zachodniej. Zamierzamy wprowadzi膰 kompleksowe rozwi膮zania, kt贸re wspomog膮 rozw贸j takiego rolnictwa.

 

Wprowadzimy znacz膮ce modyfikacje do obecnego modelu rolnictwa, kt贸ry wywiera coraz silniejszy negatywny wp艂yw na 艣rodowisko: rolnictwo odpowiada艂o w 2017 roku za 10,35% emisji gaz贸w cieplarnianych w krajach Unii Europejskiej i zu偶ywa艂o 44% poboru wody. Ska偶enie pestycydami i nawozami sztucznymi jest dzi艣 podstawow膮 przyczyn膮 z艂ej jako艣ci wody i gleby oraz znacznego spadku liczebno艣ci owad贸w zapylaj膮cych, w tym pszcz贸艂. W ci膮gu ostatnich 100 lat utracili艣my w Europie oko艂o 75% genetycznej r贸偶norodno艣ci upraw, zaprzestaj膮c uprawy wielu lokalnych odmian ro艣lin i hodowli lokalnych ras zwierz膮t. Likwiduj膮c naturalne siedliska na rzecz intensywnych monokultur, Europa traci co roku 970 milion贸w ton gleby, kt贸ra ulega wyja艂owieniu.

 

Ze wzgl臋du na post臋puj膮ce zmiany klimatu wiele obszar贸w rolniczych w Polsce dotyka coraz cz臋艣ciej problem suszy i te zjawiska b臋d膮 si臋 nasila膰. Z艂a jako艣膰 gleby i wody albo jej brak, 聽zanikanie owad贸w zapylaj膮cych i ja艂owienie gleb聽 stanowi膮 zagro偶enia dla rentowno艣ci gospodarstw. Chcemy rozwi膮za艅, kt贸re b臋d膮 odpowiedzi膮 na najbardziej pal膮ce kwestie, zagwarantuj膮 rolnikom stabilno艣膰 ekonomiczn膮 i zapewni膮 suwerenno艣膰 偶ywno艣ciow膮 kraju.

 

Pod wp艂ywem mi臋dzynarodowego agrobiznesu stosuje si臋 dzi艣 masowe opryski gleby i jadalnych ro艣lin setkami toksycznych substancji zawartych w pestycydach, kt贸re przyczyniaj膮 si臋 do rozwoju chor贸b cywilizacyjnych i zaburze艅 rozrodczo艣ci, zar贸wno u rolnik贸w i ich rodzin, jak i u konsument贸w. Zamierzamy ukr贸ci膰 panoszenie si臋 globalnych korporacji agrochemicznych wywieraj膮cych negatywny wp艂yw na polskie rolnictwo i wprowadzi膰 program popularyzacji alternatywnych, bardziej zr贸wnowa偶onych i mniej inwazyjnych dla 艣rodowiska technik rolniczych, produkuj膮cych zdrowsz膮 偶ywno艣膰.

 

Negatywnym zjawiskiem jest tak偶e powstawanie coraz wi臋kszych ferm hodowli drobiu, 艣wi艅, kr贸w, r贸wnie偶 zwierz膮t futerkowych, prawdziwych fabryk, w kt贸rych 偶ywe czuj膮ce stworzenia s膮 traktowane jak dochodowy towar, a o dobrostanie zwierz膮t trudno jest m贸wi膰. Zwierz臋ta karmi si臋 w nich przede wszystkim tanimi importowanymi paszami z soi genetycznie modyfikowanej, o czym konsument nie jest informowany. B臋dziemy stymulowa膰 produkcj臋 pasz z polskich ro艣lin wysokobia艂kowych, tym bardziej, 偶e konkurencyjne technologie istniej膮, brak tylko woli politycznej, aby je upowszechnia膰 i wspomaga膰 ich wdra偶anie, gdy偶 szkodzi to interesom 艣wiatowych gigant贸w produkuj膮cych nasiona soi genetycznie modyfikowanej i powi膮zane z nimi herbicydy.

 

Zamierzamy wprowadzi膰 regulacje, kt贸re by ograniczy艂y ekspansj臋 coraz wi臋kszych i liczniejszych hodowli-fabryk, gdy偶 dokonuje si臋 to kosztem ma艂ych i 艣rednich gospodarstw rodzinnych, a eksport (np. drobiu) do kraj贸w rozwijaj膮cych si臋 odbywa si臋 kosztem tamtejszych tradycyjnych gospodarstw rolnych. Warto zauwa偶y膰, 偶e produkcja ro艣linna jest bardziej przyjazna dla klimatu i nie wymaga tyle zasob贸w (np. wody), warto wi臋c j膮 maksymalizowa膰 kosztem produkcji zwierz臋cej. Dodatkowo, odchody zwierz臋ce w fermach-fabrykach s膮 produkowane w tak ogromnych ilo艣ciach, 偶e nie da si臋 ich zutylizowa膰 lokalnie w zr贸wnowa偶ony spos贸b. St膮d liczne naruszenia przepis贸w i zanieczyszczenia gleb i w贸d podziemnych toksycznym amoniakiem. Zbyt intensywne nawo偶enie p贸l obornikiem, podobnie jak nawo偶enie nawozami sztucznymi, 聽doprowadza do eutrofizacji czyli 鈥瀙rze偶y藕nienia鈥 rzek, a tak偶e Morza Ba艂tyckiego, w kt贸rym powstaj膮 strefy beztlenowe, rozwijaj膮 si臋 sinice i malej膮 populacje ryb. B臋dziemy popularyzowa膰 bardziej zr贸wnowa偶one techniki upraw, aby zapobiega膰 tym zjawiskom.

 

Rosn膮cym problemem jest te偶 spekulacja ziemi膮 i trudno艣ci w dost臋pie do ziemi rolnej za przyst臋pn膮 cen臋 dla mniejszych i pocz膮tkuj膮cych rolnik贸w, dostrzegamy ten problem i b臋dziemy go systemowo rozwi膮zywa膰.

 

Niezr贸wnowa偶ony rozw贸j obszar贸w wiejskich

殴r贸d艂em zanieczyszcze艅 艣rodowiska na obszarach wiejskich jest r贸wnie偶 powszechne ogrzewanie (zazwyczaj 藕le ocieplonych budynk贸w) mia艂em w臋glowym, w臋glem i odpadami, co powoduje zanieczyszczenie powietrza, szkodliwe dla zdrowia mieszka艅c贸w i zwierz膮t.

 

Problemem obszar贸w wiejskich jest dost臋p do us艂ug publicznych. W wielu gminach transport publiczny jest ograniczony, dawne niedu偶e stacje i boczne trasy kolejowe zlikwidowano, a linie autobusowe sprywatyzowano, przez co s膮 dost臋pne tylko na najbardziej rentownych trasach, zmuszaj膮c poszukuj膮cych pracy mieszka艅c贸w innych miejscowo艣ci do migracji do miast.

 

Dla rolnik贸w, konsument贸w i przysz艂ych pokole艅, nadszed艂 czas na zmian臋 modelu rolnictwa i bardziej zr贸wnowa偶ony rozw贸j obszar贸w wiejskich.

 

Zielony program dla wsi:

 

  • Powstrzymamy dalsz膮 koncentracj臋 hodowli zwierz臋cych. Wprowadzimy ograniczenia co do wielko艣ci instalacji i koncentracji hodowli zwierz膮t na mi臋so i mlecznych – ze wzgl臋du na dobrostan zwierz膮t, zanieczyszczenie 艣rodowiska i niedogodno艣ci dla lokalnej spo艂eczno艣ci.
  • Wprowadzimy zakaz nowych instalacji i roz艂o偶on膮 w czasie programow膮 sukcesywn膮 likwidacj臋 hodowli zwierz膮t na futra w ci膮gu 5 lat.
  • Dopiszemy konie do listy zwierz膮t przyjaci贸艂 cz艂owieka i wyeliminujemy hodowl臋 koni na mi臋so.
  • Zreformujemy gospodark臋 艂owieck膮: powstrzymamy nienaturalny rozrost populacji zwierz膮t wyrz膮dzaj膮cych szkody rolnicze zakazuj膮c dokarmiania zwierzyny z wyj膮tkiem sytuacji wyj膮tkowych, zapewnimy wycen臋 strat rolniczych przez niezale偶nych doradc贸w oraz wyp艂aty odszkodowa艅 z bud偶etu pa艅stwa, radykalnie ograniczymy polowania i przywileje my艣liwych, m.in. wprowadzaj膮c odszkodowania za straty rolnicze wyrz膮dzane przez ptaki uwa偶ane dotychczas za 艂owne i zakazuj膮c polowania na ptaki.
  • B臋dziemy dzia艂a膰 na rzecz 聽Europy i Polski wolnej od GMO w rolnictwie i 偶ywno艣ci: wprowadzenia na szczeblu unijnym zakazu upraw ro艣lin genetycznie modyfikowanych i stosowania pasz z ro艣lin genetycznie modyfikowanych, wprowadzenia tych samych procedur dopuszczenia na rynek UE co dla ro艣lin GMO dla organizm贸w, kt贸re powsta艂y w wyniku mutagenezy, okre艣lanej jako “nowa technika rozmna偶ania”. B臋dziemy dzia艂a膰 na rzecz unijnego standardu oznakowania produkt贸w 鈥瀊ez GMO鈥.
  • B臋dziemy wspiera膰 inicjatywy promuj膮ce produkty lokalne i regionalne, dla zachowania 偶ywno艣ciowej samowystarczalno艣ci kraju.
  • Wprowadzimy obowi膮zkowe nauczanie w szko艂ach i na uczelniach rolniczych technik rolnictwa ekologicznego, wiedzy z zakresu nowoczesnej agroekologii oraz og贸lnej wiedzy z zakresu zr贸wnowa偶onego rozwoju, suwerenno艣ci 偶ywno艣ciowej, zmian klimatu, retencji wody i jej technik, ekologii, bior贸偶norodno艣ci, praw zwierz膮t.
  • Zagwarantujemy rodzinnym gospodarstwom rolnym prawo do domowego przetw贸rstwa i sprzeda偶y bezpo艣redniej wyrob贸w z w艂asnych produkt贸w rolnych o warto艣ci do 70 tysi臋cy rocznie. Wraz z prawem do przyjmowania w gospodarstwie turyst贸w pozwoli to zapewni膰 drobnym rolnikom godne 偶ycie, wraz z mo偶liwo艣ci膮 urlopu, oraz pozwoli im oprze膰 si臋 konkurencji wielkich gospodarstw przemys艂owych.
  • Wprowadzimy programy popularyzacji i poszukiwania metod i technik alternatywnych dla herbicyd贸w chemicznych oraz metod i technik chroni膮cych gleb臋, stopniowy ca艂kowity zakaz u偶ywania herbicyd贸w na bazie glifosatu, w pierwszym rz臋dzie do tzw. desykacji czyli oprysk贸w dojrza艂ych ro艣lin tu偶 przed zbiorem.
  • B臋dziemy systemowo wspiera膰 rozw贸j rolnictwa ekologicznego, przetw贸rstwo z produkt贸w ekologicznych, promocj臋 偶ywno艣ci ekologicznej i gwarancj臋 jej dost臋pno艣ci w sklepach i na targowiskach, oraz dost臋pno艣ci cenowej, w szczeg贸lno艣ci dla dzieci i w o艣rodkach zdrowia. Dost臋p do warto艣ciowej 偶ywno艣ci wolnej od pestycyd贸w musi by膰 docelowo prawem ka偶dego mieszka艅ca naszego kraju, nie tylko zamo偶nych elit z wielkich miast.
  • B臋dziemy promowa膰 i wprowadza膰 zach臋ty dla stosowania technik rolniczych opartych na p艂odozmianie i naturalnym nawo偶eniu, oraz wdra偶a膰 zasad臋 鈥瀦anieczyszczaj膮cy p艂aci鈥 dla rolnik贸w nadu偶ywaj膮cych nawoz贸w sztucznych, aby zapobiega膰 eutrofizacji czyli 鈥瀙rze偶y藕nianiu鈥 ro艣linno艣ci rzek i powstawaniu stref beztlenowych i sinic w Morzu Ba艂tyckim.
  • B臋dziemy wspiera膰 polityk臋 kr贸tkich 艂a艅cuch贸w dostaw produkt贸w rolnych i 偶ywno艣ciowych, czyli jak najkr贸tszych 艣cie偶ek od producenta do ostatecznego konsumenta, pod wzgl臋dem ilo艣ci po艣rednik贸w i odleg艂o艣ci przewozu produkt贸w.
  • B臋dziemy promowa膰 programy wsparcia dla wszelkich form opartych na wsp贸艂pracy i wspieraj膮cych wsp贸lnot臋: grup producenckich, sp贸艂dzielni, form dystrybucji bezpo艣redniej (np. RWS czyli Rolnictwo Wspierane przez Spo艂eczno艣膰).
  • Wprowadzimy programy edukacji dla klimatu dla rolnik贸w z wykorzystaniem o艣rodk贸w doradztwa rolniczego, uwzgl臋dniaj膮cy przyjazne dla klimatu techniki upraw oraz wielorakie aspekty adaptacji do zmian klimatu.
  • B臋dziemy wspiera膰 polityki nastawione na zapobieganie spekulacji ziemi膮 roln膮 i zapewnienie dost臋pno艣ci ziemi dla rolnik贸w tworz膮cych lub powi臋kszaj膮cych rodzinne gospodarstwa dla ekologicznej i zr贸wnowa偶onej produkcji 偶ywno艣ci, w szczeg贸lno艣ci w grupach producenckich i innych formach wsp贸艂pracy rolnik贸w i rolnik贸w z odbiorcami.
  • Stworzymy krajowy program rozwoju energetyki odnawialnej na obszarach wiejskich, oferuj膮cy pakiet informacji i zach臋ty finansowe do inwestowania w energetyk臋 odnawialn膮, opart膮 na energii s艂onecznej i wiatrowej oraz produkcji biogazu z biomasy pochodz膮cej z produkt贸w, odpad贸w i pozosta艂o艣ci z produkcji rolnej i le艣nej oraz powi膮zanych ga艂臋zi przemys艂u. Pozwoli to obszarom wiejskim uzyska膰 niezale偶no艣膰 energetyczn膮 i zdolno艣膰 do produkowania ciep艂a i energii na w艂asne potrzeby oraz dostarczania ich odp艂atnie do okolicznych miejscowo艣ci. Produkcja energii ze 藕r贸de艂 odnawialnych oraz ciep艂a z biogazu rolnego mo偶e by膰 now膮 i dochodow膮 dziedzin膮 dla gospodarstw rolniczych oraz pozwoli wyeliminowa膰 zanieczyszczaj膮ce powietrze i szkodliwe dla klimatu ogrzewanie w臋glem.
  • Wprowadzimy ambitny program termomodernizacji budynk贸w na obszarach wiejskich, w pierwszym rz臋dzie dla szk贸艂, aby zmniejszy膰 st臋偶enie dwutlenku w臋gla obni偶aj膮cego koncentracj臋 uczni贸w, nast臋pnie dla innych budynk贸w publicznych, wreszcie dla budynk贸w indywidualnych. Stworzymy zach臋ty dla inwestycji w efektywno艣膰 energetyczn膮 dla ma艂ych i 艣renich przedsi臋biorstw.
  • Uznaj膮c kobiety za si艂臋 nap臋dow膮 rozwoju dzia艂alno艣ci innowacyjnej i zacie艣niania wsp贸lnoty w regionach wiejskich, b臋dziemy promowa膰 na obszarach wiejskich r贸偶norodne dzia艂ania i szersze programy wsparcia dla kobiet: promocji r贸wno艣ci p艂ci, zwalczania tolerancji dla przemocy wobec kobiet, stymulowania udzia艂u kobiet w lokalnym 偶yciu gospodarczym i politycznym, itp.
  • B臋dziemy stymulowa膰, eksperymentowa膰 i rozwija膰 nowatorskie formy organizacji opieki dla os贸b niesamodzielnych (dzieci, os贸b niepe艂nosprawnych i chorych, os贸b starszych) dbaj膮c o wynagradzanie pracy opieku艅czej, promocj臋 wsp贸艂dzia艂ania i wymiany us艂ug, partnerstwa samorz膮d贸w z organizacjami spo艂ecznymi itp. Celem jest umo偶liwienie pracy zawodowej rodzicom, w szczeg贸lno艣ci kobietom, szybszy proces socjalizacji dzieci, kontakty mi臋dzypokoleniowe, socjalizacja i opieka dla os贸b niepe艂nosprawnych i niesamodzielnych.
  • B臋dziemy zwi臋ksza膰 ilo艣膰 po艂膮cze艅 komunikacji publicznej, 艂膮cz膮cej obszary wiejskie z s膮siaduj膮cymi wsiami, miejscowo艣ciami i miastami oraz wdra偶a膰 eksperymentalny rozw贸j transportu autobusowego 鈥瀗a 偶yczenie鈥 w gminach wiejskich.
  • B臋dziemy stymulowa膰, eksperymentowa膰 i rozwija膰 nowatorskie formy zwi臋kszania zakresu us艂ug publicznych, dost臋pu do kultury i s艂u偶by zdrowia na obszarach wiejskich, wykorzystuj膮c sie膰 niewykorzystanych budynk贸w szk贸艂 i innych budynk贸w publicznych, stymuluj膮c wsp贸艂prac臋 mi臋dzy s膮siaduj膮cymi gminami, decentralizuj膮c us艂ugi na przestrzeni tygodnia, wspieraj膮c powstawanie organizacji spo艂ecznych i nieformalnych grup dzia艂ania, ich wsp贸艂prac臋 i sieciowanie.

Prawa cz艂owieka

Ochrona zdrowia

Stan systemu ochrony zdrowia uwa偶any jest w badaniach opinii za polsk膮 pi臋t臋 achillesow膮. Od lat jest te偶 jednym z najwa偶niejszych temat贸w politycznych dla wyborczy艅 i wyborc贸w. To prawda, 偶e do sprawnego funkcjonowania potrzebujemy dobrze wyposa偶onych szpitali, godnie wynagradzanych lekarzy i lekarek oraz piel臋gniarzy i piel臋gniarek czy wzrostu nak艂ad贸w na opiek臋 zdrowotn膮 co najmniej do poziomu 艣redniej w krajach OECD.

 

Przede wszystkim musimy jednak zacz膮膰 my艣le膰 o tym, by postawi膰 system ochrony zdrowia na solidnych filarach 鈥 czystym 艣rodowisku, dobrych warunkach pracy, r贸wnowadze mi臋dzy 偶yciem zawodowym a prywatnym oraz profilaktyce. Tylko holistyczne podej艣cie do ochrony zdrowia, w kt贸rym bierzemy pod uwag臋 wp艂yw innych polityk publicznych na nasz dobrostan, mo偶e da膰 nam szans臋 zbudowania sprawnie dzia艂aj膮cego systemu. Oznacza to:

 

  • Powszechny dost臋p do bezp艂atnej opieki zdrowotnej dla wszystkich obywatelek i obywateli niezale偶nie od formy prawnej ich zatrudnienia i odprowadzania sk艂adek.
  • Stopniowe zwi臋kszanie nak艂ad贸w na ochron臋 zdrowia i zachowanie publicznej w艂asno艣ci szpitali. Nie zgadzamy si臋 na wymuszanie przez pa艅stwo zamieniania szpitali w sp贸艂ki prawa handlowego.
  • Wzrost wynagrodze艅 personelu medycznego (w szczeg贸lno艣ci piel臋gniarzy i piel臋gniarek) i inwestycji w profilaktyk臋 zdrowotn膮.
  • Wprowadzenie do ustawy o NFZ zapisu, zobowi膮zuj膮cego Sejm do rozliczania NFZ nie tylko z wykonania bud偶etu, ale tak偶e z powszechnej dost臋pno艣ci us艂ug medycznych. W wypadku likwidacji Narodowego Funduszu Zdrowia obowi膮zek ten przejdzie na Ministerstwo Zdrowia oraz instytucj臋 zast臋puj膮c膮 NFZ.
  • Zachowanie przez pa艅stwo kontroli nad standardami i obowi膮zuj膮cymi procedurami medycznymi, w tym standardem jako艣ciowym 艣wiadczenia us艂ug medycznych. NFZ powinien mie膰 obowi膮zek zakontraktowania na danym terenie takiej liczby us艂ug danego rodzaju, aby zagwarantowa膰 ich dost臋pno艣膰 w godziwym czasie.
  • Publiczny nadz贸r nad badaniami lek贸w, oparty na zasadach przejrzysto艣ci oraz prawa do informacji w przypadkach komercyjnego testowania lek贸w na pacjentach i pacjentkach.
  • Wprowadzenie zakazu przyjmowania przez lekarzy i lekarki 艣wiadcze艅 od instytucji zwi膮zanych z bran偶膮 farmaceutyczn膮. Okresowe szkolenia dotycz膮ce lek贸w mog膮 by膰 przeprowadzane 鈥 na podstawie informacji przekazywanych przez firmy farmaceutyczne 鈥 wy艂膮cznie przez stosowne organy pa艅stwa.
  • Zasiadanie we w艂adzach plac贸wek s艂u偶by zdrowia pracownik贸w i pracownic tych plac贸wek, zwi膮zk贸w zawodowych oraz organizacji zajmuj膮cych si臋 prawami pacjentek i pacjent贸w, dzi臋ki czemu zwi臋kszy si臋 ich wp艂yw na podejmowane przez w艂adze plac贸wek decyzje i na kierunek ich rozwoju.
  • W艂膮czenie organizacji pozarz膮dowych dzia艂aj膮cych w interesie pacjent贸w i pacjentek jako strony we wszelkich negocjacjach publicznych dotycz膮cych reform s艂u偶by zdrowia.
  • Stworzenie w obr臋bie koszyka gwarantowanych 艣wiadcze艅 puli corocznych bada艅 profilaktycznych, dostosowanych do p艂ci, wieku, trybu i 艣rodowiska 偶ycia, a tak偶e potencjalnych chor贸b przekazywanych genetycznie. Szczeg贸lna uwaga powinna by膰 po艣wi臋cona profilaktyce chor贸b cywilizacyjnych (nowotwory, choroby uk艂adu kr膮偶enia, zdrowia psychicznego).
  • Dofinansowanie w ramach dzia艂a艅 profilaktycznych Ministerstwa Zdrowia mobilnych stacji krwiodawstwa, mammograficznych, bada艅 moczu itp., kursuj膮cych tak偶e do mniejszych o艣rodk贸w.
  • Przeznaczanie cz臋艣ci bud偶etu prozdrowotnego dla wydawc贸w prasowych, nadawc贸w radiowych i telewizyjnych promuj膮cych zdrowy tryb 偶ycia poprzez kampanie reklamowe lub magazyny medyczne.
  • Obj臋cie przez 艣wiadczenia zwi膮zane z opiek膮 oko艂oporodow膮 bezp艂atnego znieczulenia podczas porodu, je艣li pacjentka sobie tego b臋dzie 偶yczy艂a. Prawo do bezp艂atnego znieczulenia powinno tak偶e obejmowa膰 wszelkie bolesne zabiegi.
  • Zwi臋kszenie dost臋pno艣ci bezp艂atnych szk贸艂 rodzenia.
  • Przywr贸cenie mo偶liwo艣ci wyboru po艂o偶nej oraz finansowanie us艂ug po艂o偶nej w trakcie porod贸w domowych.
  • Cz臋艣ciow膮 refundacj臋 us艂ug asystentek kobiet rodz膮cych jako wa偶nego elementu opieki oko艂oporodowej nad matk膮 i dzieckiem.
  • Pe艂n膮 refundacj臋 lek贸w antykoncepcyjnych, zabieg贸w in vitro oraz korekty p艂ci.
  • Prawo kobiety do wyboru do ko艅ca 3. miesi膮ca ci膮偶y. Lekarka czy lekarz odmawiaj膮cy wykonania zabiegu aborcyjnego mia艂by obowi膮zek niezw艂ocznego wskazania lekarza, kt贸ry przeprowadzi zabieg w tym samym powiecie w ww. terminie.
  • Zapewnienie opieki piel臋gniarsko-socjalnej osobom starszym. 艁膮czy艂aby ona dbanie o ich dobry stan zdrowia fizycznego i umys艂owego z podstawow膮 pomoc膮 偶yciow膮, co jest ta艅sz膮 alternatyw膮 dla hospitalizacji.
  • Formaln膮 rejestracj臋 jako opiekuna/opiekunki i uznanie do emerytury lat po艣wi臋conych na opiek臋 nad osob膮 wymagaj膮c膮 sta艂ej opieki (dziecko, rodzic, brat, siostra, partner/partnerka). Wynagradzanie przez pa艅stwo takiej opieki na poziomie min. socjalnego.
  • Powszechn膮 dost臋pno艣膰 w plac贸wkach s艂u偶by zdrowia, tj. w szpitalach i sanatoriach dla hospitalizowanych pacjentek i pacjent贸w oraz kuracjuszek i kuracjuszy i w innych zak艂adach zamkni臋tych, posi艂k贸w wegetaria艅skich i wega艅skich.
  • Prawn膮 dopuszczalno艣膰 eutanazji dla os贸b nieuleczalnie chorych, kt贸re, b臋d膮c w pe艂ni w艂adz umys艂owych, wyrazi艂y komisyjnie (cz艂onek/cz艂onkini rodziny, lekarz/lekarka, s臋dzia) zdecydowan膮 wol臋 zako艅czenia swojego 偶ycia.
  • Inwestowanie w zdrowie umys艂owe poprzez promocj臋 wychodzenia ze schorze艅 za po艣rednictwem pracy, aktywno艣ci spo艂ecznej i artystycznej, darmowe porady psychologiczne i kampanie spo艂eczne.
  • Wysok膮 akcyz臋 na wyroby tytoniowe i ograniczenie mo偶liwo艣ci palenia do wydzielonych obszar贸w. Sprzeciwiamy si臋 liberalizacji przepis贸w dotycz膮cych mo偶liwo艣ci reklamowania wyrob贸w tytoniowych oraz sponsorowania przez nie wydarze艅 sportowych. Promocja sportu i form aktywnego wypoczynku powinna pochodzi膰 z akcyzy na wyroby tytoniowe i alkoholowe.
  • Promowanie odpowiedzialnego spo偶ycia alkoholu i umo偶liwianie powrotu do spo艂eczno艣ci osobom dotychczas cierpi膮cym z powodu nadu偶ywania alkoholu, z poszanowaniem dla ich kontekstu spo艂ecznego i ekonomicznego.
  • Uproszczenie procesu uzgodnienia p艂ci i umo偶liwienie jego refundacji. Wprowadzenie zakazu arbitralnej ingerencji chirurgicznej w stosunku do dzieci interp艂ciowych.
  • Wsparcie 艣rodkami publicznymi program贸w substytucyjnych (np. metadonowego) i innych alternatywnych metod leczenia narkoman贸w i narkomanek, w tym tak偶e umo偶liwienia prowadzenia w艂asnych program贸w leczenia uzale偶nienia od narkotyk贸w przez organizacje pozarz膮dowe.
  • Wprowadzenie zakazu kierowania do pacjenta reklam produkt贸w leczniczych (tzw. lek贸w bez recepty lub OTC), wyrob贸w medycznych oraz suplement贸w diety (paralek贸w). Uszczelnienie systemu dopuszczania ich na polski rynek i dodawania na list臋 refundacyjn膮.
Edukacja

Rz膮dy PO przez d艂ugie lata oci膮ga艂y si臋 ze sprawnym obni偶eniem wieku obowi膮zku szkolnego do 6. roku 偶ycia. Da艂y tym samym PiS-owi polityczne paliwo do cofni臋cia polskiej szko艂y w rozwoju o ca艂e dziesi臋ciolecia. Zmiana jej struktury oraz program贸w nauczania zwiastuje stresuj膮cy dla rodzic贸w oraz uczennic i uczni贸w chaos. Grozi te偶 pozostaniem szko艂y w logice dziewi臋tnastowiecznej fabryki, t艂umi膮cej kreatywno艣膰 oraz ucz膮cej konformizmu.

 

Polski na to nie sta膰! Stoimy w obliczu olbrzymich przemian cywilizacyjnych. Wiele rozpoczynaj膮cych nauk臋 uczennic i uczni贸w b臋dzie w przysz艂o艣ci pracowa膰 w zawodach, kt贸re jeszcze dzi艣 nie istniej膮. Ka偶da i ka偶dy z nich ka偶dego dnia mierzy膰 si臋 b臋dzie z wieloma 藕r贸d艂ami informacji 鈥 i dezinformacji. Szko艂a musi dawa膰 m艂odym ludziom narz臋dzia do radzenia sobie w tej rzeczywisto艣ci. Maj膮c to na uwadze opowiadamy si臋 za:

 

  • Gwarancj膮 鈥 w obr臋bie dw贸ch kadencji parlamentarnych 鈥 opieki 偶艂obkowej i przedszkolnej dla ka偶dego dziecka, m.in. poprzez inwestycje na obszarach wiejskich oraz nowych osiedlach w du偶ych miastach.
  • Wyd艂u偶eniem czasu darmowej opieki w przedszkolach publicznych z 26 do 40 godzin tygodniowo.
  • Zwi臋kszeniem dost臋pu do przedszkoli i tworzeniem plac贸wek nastawionych na redukowanie r贸偶nic spo艂ecznych.
  • Zwi臋kszeniem poziomu zatrudnienia w 偶艂obkach i przedszkolach oraz zmniejszeniem liczebno艣ci dzieci w oddzia艂ach niezale偶nie od szczebla nauczania.
  • Finansowaniem w przedszkolach zaj臋膰 obowi膮zkowych (np. nauka j臋zyka angielskiego) i dodatkowych prowadzonych przez specjalist贸w.
  • Upowszechnieniem opieki piel臋gniarskiej, lekarskiej, stomatologicznej i psychologicznej w 偶艂obkach, przedszkolach i szko艂ach.
  • Powrotem do obowi膮zkowego wieku szkolnego na poziomie 6. roku 偶ycia.
  • Powszechn膮 dost臋pno艣ci膮 偶ywno艣ci ekologicznej i wegetaria艅skiej w szkolnych sto艂贸wkach. Prawo do szkolnych posi艂k贸w musi przys艂ugiwa膰 wszystkim dzieciom.
  • Przywr贸ceniem na wszystkich etapach nauczania programu 鈥濿yprawka szkolna鈥, wspieraj膮cego uczni贸w i uczennice z najubo偶szych rodzin.
  • Zast膮pieniem religii w szko艂ach publicznych etyk膮 i religioznawstwem oraz zapewnieniem, by szko艂y by艂y wolne od symboliki religijnej.
  • Wprowadzeniem do szk贸艂 rzetelnej edukacji seksualnej oraz prewencji przemocy.
  • Wprowadzeniem od 鈥瀦er贸wki鈥 nowoczesnego wychowania obywatelskiego, daj膮cego uczennicom i uczniom wiedz臋 na temat ich praw i obowi膮zk贸w (w tym jako pracownik贸w i pracownic oraz konsument贸w i konsumentek), wsp贸艂czesnego 艣wiata oraz umo偶liwiaj膮cych krytyczn膮 analiz臋 i weryfikacj臋 informacji.
  • Zezwoleniem na oficjalne dzia艂anie w szko艂ach drugiego szczebla (np. liceach) m艂odzie偶贸wek partyjnych i organizacji m艂odzie偶owych oraz na ich udzia艂 w wyborach do samorz膮d贸w uczniowskich i agitacj臋 wyborcz膮 w艣r贸d uprawnionych do g艂osowania w wyborach powszechnych uczennic i uczni贸w.
  • Przywr贸ceniem do szk贸艂 edukacji artystycznej oraz wiedzy o kulturze.
  • Podr臋cznikami wolnymi od uprzedze艅 p艂ciowych, rasowych, wyznaniowych czy dotycz膮cych wieku lub orientacji psychoseksualnej.
  • Zwi臋kszeniem w programie nauczania udzia艂u historii powszechnej i literatury powszechnej, przyzwyczajaj膮cych do r贸偶norodno艣ci postaw i przekona艅.
  • Zwi臋kszeniem zakresu edukacji ekologicznej oraz konsumenckiej na wszystkich szczeblach nauczania.
  • Po艂o偶eniem w nauczaniu wi臋kszego nacisku na kompetencje takie jak umiej臋tno艣膰 uczenia si臋 oraz pracy zespo艂owej, odpowiedzialno艣膰 spo艂eczna i obywatelska, podejmowanie inicjatywy, 艣wiadomo艣膰 kulturalna oraz kreatywno艣膰.
  • Umiej臋tnym i przemy艣lanym wykorzystywaniem w nauczaniu nowych technologii 鈥 odej艣ciem od prze艣wiadczenia, 偶e nowoczesna edukacja sprowadza si臋 do cyfryzacji.
  • Umieszczeniem w centrum uwagi dziecka i kwestii wspierania jego talent贸w, upowszechnieniem szk贸艂 demokratycznych.
  • Zwi臋kszeniem poziomu finansowania bibliotek szkolnych.
  • Zatrzymaniem urynkowienia i komercjalizacji szk贸艂 publicznych oraz przekazywania ich prowadzenia fundacjom i innym podmiotom zewn臋trznym.
  • Zwi臋kszaniem wsparcia dla nauczycieli i nauczycielek, kierownictwa szk贸艂 oraz os贸b odpowiedzialnych za ich kszta艂cenie.
  • Wzrostem wynagrodze艅 nauczycielek i nauczycieli, opiekunek i opiekun贸w dziennych oraz innych os贸b 艣wiadcz膮cych us艂ugi opieki nad dzie膰mi.
  • Uczynieniem ze szk贸艂 na obszarach wiejskich centr贸w lokalnej spo艂eczno艣ci, udost臋pniaj膮cych przestrze艅 inicjatywom obywatelskim oraz kulturalnym.
  • Zwi臋kszeniem wsparcia finansowego dla program贸w rozwoju sieci opiekunek i opiekun贸w dziennych i ich i popularyzacji, zw艂aszcza na terenach wiejskich oraz podmiejskich.
  • Wzmocnieniem wsp贸艂pracy mi臋dzy uczelniami a szko艂ami 艣rednimi, np. poprzez dofinansowywanie realizowanych przez pracownice i pracownik贸w uczelni program贸w wyr贸wnawczych w szko艂ach lub, w razie nadmiernego obci膮偶enia zatrudnionych na uczelni, przygotowania odpowiedniej kadry, kt贸ra upowszechnia艂aby w szko艂ach najnowsze osi膮gni臋cia nauki.
  • W systemie szkolnictwa zawodowego dla rolniczek i rolnik贸w, na wszystkich poziomach 鈥 wprowadzeniem obowi膮zkowego nauczania metod i technik upraw ekologicznych, a tak偶e og贸lnej wiedzy z zakresu zr贸wnowa偶onego rozwoju, agroekologii, suwerenno艣ci 偶ywno艣ciowej, zmian klimatu, ekologii i praw zwierz膮t.
  • W systemie 艣redniego szkolnictwa technicznego 鈥 upowszechnieniem mo偶liwo艣ci nauczania w systemie alteracji nauka-praca.
Demokracja

Zamach Prawa i Sprawiedliwo艣ci na Trybuna艂 Konstytucyjny, koncentracja w艂adzy w r臋kach ministra sprawiedliwo艣ci, od艂o偶enie plan贸w wprowadzenia 鈥瀙akietu demokratycznego鈥 w Sejmie 鈥 to tylko niekt贸re z d艂ugiej listy przewinie艅 obecnego rz膮du wzgl臋dem instytucji pa艅stwa prawa.

 

Nie oznacza to jednak, 偶e prosty powr贸t do czas贸w sprzed roku 2015 przywr贸ci solidne fundamenty polskiej demokracji. Od dawna niszcza艂a ona z powodu s艂abo艣ci jej instytucji oraz lekcewa偶enia zapisanych w konstytucji praw spo艂ecznych i ekologicznych. Potrzebujemy innej Rzeczpospolitej 鈥 pa艅stwa jako dobra wsp贸lnego, wpuszczenia w obieg 艣wie偶ych idei oraz stworzenia nowych instytucji, dzi臋ki kt贸rym obywatelskie g艂osy zn贸w b臋d膮 s艂yszane. A wi臋c:

  • Obni偶enia czynnego prawa wyborczego w wyborach samorz膮dowych na poziomie gmin i powiat贸w do 16. roku 偶ycia.
  • Zmniejszenia ilo艣ci podpis贸w wymaganych do rejestracji listy okr臋gowej do Sejmu z 5 do 1 tysi膮ca i przyj臋cia podobnego progu w wyborach do Parlamentu Europejskiego.
  • Przywr贸cenia w wyborach do Sejmu listy krajowej jako listy z mandatami wyr贸wnawczymi, koryguj膮cymi liczb臋 mandat贸w zdobytych przez poszczeg贸lne listy do ich proporcjonalnego udzia艂u w og贸lnej liczbie oddanych g艂os贸w. Chcemy wydzieli膰 z obecnej liczby miejsc w sejmie pul臋 mandat贸w, kt贸re nie b臋d膮 dzielone pomi臋dzy listy wyborcze w okr臋gach wyborczych, lecz w skali ca艂ego kraju. Mandaty z listy krajowej by艂yby dzielone w taki spos贸b, aby podzia艂 miejsc w sejmie oddawa艂 w bardziej rzeczywisty spos贸b poparcie dla danej listy w wyborach. Obecna ordynacja oparta tylko na okr臋gach wyborczych prowadzi do du偶ych dysproporcji pomi臋dzy realnym poparciem spo艂ecznym dla danej listy a zdobyt膮 przez ni膮 stosunkowo liczb膮 mandat贸w. Lista krajowa s艂u偶y艂aby jako narz臋dzie ograniczaj膮ce t膮 dysproporcj臋.
  • Zniesienia w wyborach do Sejmu og贸lnopolskich prog贸w wyborczych, uprawniaj膮cych do udzia艂u w podziale mandat贸w na poziomie okr臋g贸w wyborczych. Ustanowienia 3% progu wyborczego na poziomie kraju dla pojedynczych partii i koalicji wyborczych, uprawniaj膮cego do udzia艂u w podziale mandat贸w wyr贸wnawczych z listy krajowej.
  • Zmiany mechanizmu przeliczania g艂os贸w na mandaty ze sprzyjaj膮cej du偶ym partiom metody d鈥橦ondta na bardziej wyr贸wnan膮 Saint-Lague.
  • Zmiany formy g艂osowania w wyborach do Senatu na wybory proporcjonalne w 16 wojew贸dzkich okr臋gach wyborczych w systemie Panachage, w kt贸rym ka偶dy wyborca czy wyborczyni mo偶e odda膰 g艂os na maksymalnie tylu kandydat贸w i kandydatek, ile jest mandat贸w do obsadzenia w danym wojew贸dztwie.
  • Zniesienia prog贸w wyborczych w wyborach samorz膮dowych oraz wprowadzenia systemu proporcjonalnego w okr臋gach at-large, gdzie ka偶da gmina, powiat lub wojew贸dztwo stanowi膮 ca艂ym swoim terytorium jeden okr臋g wyborczy.
  • Przyznania w wyborach lokalnych prawa g艂osu wszystkim osobom faktycznie zamieszkuj膮cym dany teren, w tym spoza Unii Europejskiej.
  • Wprowadzenia pilota偶owego programu g艂osowania w wyborach powszechnych przez Internet.
  • Limitu 3 kadencji (maksymalnie 12 lat) w przypadku urz臋du w贸jta, burmistrza lub prezydenta miasta z mo偶liwo艣ci膮 ponownego startu po 3 kadencjach przerwy.
  • Obowi膮zku publikowania przez Pa艅stwow膮 Komisj臋 Wyborcz膮 broszury z programami wyborczymi wszystkich komitet贸w og贸lnopolskich, kt贸ra trafi艂aby do ka偶dego domu.
  • Dopuszczenia do udzia艂u w wyborach, zgodnie z zaleceniami OBWE i zapisami ust. 7.5 Dokumentu Kopenhaskiego z 1990 roku, nowego typu komitetu wyborczego, jakim by艂by Komitet Wyborczy Kandydata (KWK), umo偶liwiaj膮cy samodzielny start niezale偶nym i indywidualnym kandydatom i kandydatkom poprzez tworzenie przez KWK jednoosobowych list wyborczych.
  • Wprowadzenia parytetu 50% kobiet na listach wyborczych do Sejmu, Parlamentu Europejskiego i samorz膮d贸w oraz mechanizmu suwakowego 鈥 naprzemiennego umieszczania kobiet i m臋偶czyzn na li艣cie.
  • Obni偶enia prog贸w uprawniaj膮cych do otrzymywania subwencji bud偶etowych do 1% oraz wprowadzenia subwencji od mandat贸w w sejmikach wojew贸dzkich, r贸wnie偶 dla stowarzysze艅 do nich startuj膮cych.
  • Sp艂aszczenia przelicznika decyduj膮cego o wysoko艣ci subwencji w celu ograniczenia dysproporcji w przyznawaniu 艣rodk贸w partiom. Maksymalna subwencja dla pojedynczej partii lub koalicji wyborczej powinna wynosi膰 10 milion贸w z艂otych rocznie.
  • Wprowadzenia 鈥 w formie zgodnej z konstytucj膮 鈥 zakazu p艂atnych materia艂贸w reklamowych partii politycznych w 艣rodkach masowego przekazu. Opowiadamy si臋 za przyj臋ciem jednolitego standardu dopuszczalnej p艂atnej przestrzeni reklamy.
  • Obowi膮zkowego referendum nad obywatelsk膮 inicjatyw膮 ustawodawcz膮 po zebraniu 300.000 podpis贸w pod projektem ustawy.
  • Stworzenia instytucji Panelu Obywatelskiego 鈥 cia艂a konsultacyjnego, sk艂adaj膮cego si臋 z reprezentantek i reprezentant贸w rz膮du, parlamentu, zwi膮zk贸w zawodowych i przedsi臋biorc贸w, 艣rodowisk naukowych, organizacji pozarz膮dowych oraz 鈥 w minimum 2/3 鈥 losowo wybranych obywatelek i obywateli. Panel by艂by powo艂ywany przez rz膮d lub na wniosek co najmniej 92 pos艂贸w (1/5 Sejmu) albo Senatu w celu zaproponowania zmian prawnych.
  • Stworzenia og贸lnopolskiego programu dialogu spo艂ecznego, wprowadzaj膮cego instytucj臋 szerokich konsultacji spo艂ecznych dotycz膮cych propozycji reform w kluczowych politykach pa艅stwa (edukacja, zdrowie, itp.) 鈥 od poziomu otwartych spotka艅 w ka偶dej gminie, powiecie i wojew贸dztwie po centraln膮 konferencj臋 redaguj膮c膮 ostateczne propozycje i uwagi zebrane w ca艂ym procesie. Konsultacje by艂yby organizowane obligatoryjnie w konkretnych przypadkach okre艣lonych w ustawie lub z inicjatywy rz膮du albo na wniosek co najmniej 115 pos艂贸w (1/4 Sejmu) b膮d藕 Senatu.
  • Stworzenia oficjalnej strony internetowej z petycjami, na kt贸rej 鈥 po zdobyciu pod dan膮 petycj膮 10 tysi臋cy podpis贸w 鈥 rz膮d b臋dzie musia艂 odpowiedzie膰 na zawarte w niej kwestie, a po przekroczeniu 100 tysi臋cy podpis贸w sprawa b臋dzie musia艂a by膰 poddana dyskusji w Sejmie.
  • Standaryzacji i integracji 鈥 na wz贸r Niemiec oraz Wielkiej Brytanii 鈥 obecno艣ci urz臋d贸w pa艅stwowych w cyberprzestrzeni poprzez likwidacj臋 zb臋dnych serwis贸w oraz usp贸jnienie nawigacji i identyfikacji graficznej, co pozwoli obni偶y膰 koszty i poprawi膰 do艣wiadczenia u偶ytkownik贸w i u偶ytkowniczek.
  • Jawno艣ci dokument贸w urz臋dowych, szczeg贸lnie tych poci膮gaj膮cych za sob膮 skutki finansowe, i ich dost臋pno艣ci w Internecie.
  • Zapewnienia obywatelkom i obywatelom dost臋pu do bezp艂atnej pomocy prawnej w sprawach administracyjnych.
  • Wsparcia dekoncentracji centralnych urz臋d贸w publicznych poprzez stopniowe przenoszenie ich cz臋艣ci poza Warszaw臋. Analogiczny proces powinien odbywa膰 si臋 r贸wnie偶 na szczeblu wojew贸dzkim. Przyczyni si臋 on do wzrostu znaczenia innych o艣rodk贸w oraz o偶ywienia lokalnych rynk贸w pracy.
  • Wprowadzenie zasady, 偶e w przypadku powo艂ania nowego urz臋du centralnego jego siedziba musi mie艣ci膰 si臋 poza stolic膮, a w przypadku urz臋du wojew贸dzkiego 鈥 poza miastem wojew贸dzkim.
Media publiczne

Po transformacji ustrojowej Polska nie mia艂a szcz臋艣cia do medi贸w publicznych. Regularnie pada艂y one 艂upem kolejnych ekip politycznych i tworzonych przez nie egzotycznych koalicji. Odbywa艂o si臋 to ze szkod膮 dla naszego prawa do informacji. Jednocze艣nie 鈥 w obliczu konkurencji ze strony medi贸w komercyjnych 鈥 media publiczne zbyt cz臋sto r贸wna艂y w d贸艂, je艣li chodzi o jako艣膰 oferty, a nawet panuj膮ce w nich warunki pracy.

 

W czasach szalej膮cej dezinformacji musimy zdoby膰 si臋 na radykalne postawienie sprawy. Tylko sprawnie dzia艂aj膮ce media publiczne mog膮 stworzy膰 przestrze艅 do rzetelnej dyskusji o wyzwaniach cywilizacyjnych oraz powszechnego do艣wiadczania kultury. By mog艂y pe艂ni膰 tak膮 rol臋, potrzebuj膮 jednak solidnego finansowania publicznego oraz zako艅czenia pogoni za reklamodawcami, psuj膮cej zar贸wno media publiczne, jak i rynek reklamowy. Chcemy:

 

  • Gruntownej reformy medi贸w publicznych, zwi臋kszaj膮cej ich niezale偶no艣膰 od o艣rodk贸w w艂adzy oraz pogoni za ogl膮dalno艣ci膮. Jeste艣my za publicznymi mediami bez reklam innych ni偶 spo艂eczne, finansowanymi z powszechnej (ok. 10 z艂 miesi臋cznie, pobieranej np. w ramach rozliczenia podatkowego) op艂aty audiowizualnej zast臋puj膮cej abonament, nieodp艂atnie udost臋pniaj膮cymi wszystkie wyprodukowane ze 艣rodk贸w publicznych materia艂y w Internecie.
  • Powstania Funduszu Misji Publicznej, finansuj膮cego tworzenie ambitnych audycji edukacyjnych i kulturalnych w og贸lnopolskich i lokalnych mediach publicznych i prywatnych pod warunkiem ich p贸藕niejszej nieodp艂atnej publikacji w sieci. Szczeg贸ln膮 uwag臋 po艣wi臋ci on wsparciu dla medi贸w lokalnych, umo偶liwiaj膮c im bronienie si臋 przed przej臋ciem np. przez sformatowane sieci radiowe.
  • Wi臋kszej kontroli ze strony Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji nad kszta艂tem rynku radiowego i telewizyjnego w Polsce, maj膮cej na celu m.in. zapewnienie r贸偶norodno艣ci w艂asno艣ciowej oraz zr贸偶nicowanej oferty programowej w naziemnej radiofonii oraz telewizji cyfrowej.
  • Wspierania przez polskie media publiczne rozwoju demokracji poza granicami naszego kraju.
  • Likwidacji Rady Medi贸w Narodowych i przekazania na powr贸t jej obowi膮zk贸w w r臋ce KRRiT.
  • Wsparcia dla pomys艂贸w dotycz膮cych cyfryzacji dziedzictwa kultury polskiej i jego umieszczenia w domenie publicznej. Przyj臋cia zasady, 偶e zasoby i archiwa instytucji kultury powsta艂e dzi臋ki publicznym pieni膮dzom musz膮 by膰 dost臋pne w domenie publicznej.
  • Zapewnienia solidnych podstaw finansowania instytucji kulturalnych. Biblioteki, wideoteki, muzea, dotacje dla tw贸rczo艣ci dokumentalnej, teatr贸w objazdowych czy te偶 medi贸w kulturalnych, takich jak radiowa 鈥濪w贸jka鈥 i TVP Kultura, powinny mie膰 gwarancje finansowe, umo偶liwiaj膮ce ich funkcjonowanie i zapewniaj膮ce szeroki dost臋p do zr贸偶nicowanych form kultury.
  • R贸wnego dost臋pu r贸偶nych ugrupowa艅 politycznych 鈥 parlamentarnych, pozaparlamentarnych i lokalnych 鈥 do program贸w informacyjnych i publicystycznych w mediach publicznych.
  • Wprowadzenie og贸lnodost臋pnej publicznej telewizji i stacji radiowej, transmituj膮cej na 偶ywo obrady Sejmu, Senatu, komisji sejmowych i senackich. Telewizja ta prowadzi艂aby wy艂膮cznie transmisje bez udzia艂u komentator贸w, dziennikarzy, wywiad贸w.
  • Zakazu we wszystkich mediach, r贸wnie偶 tych prywatnych, reklam trafiaj膮cych do dzieci oraz reklam u偶ywek.
Kultura

Dzia艂ania z zakresu kultury s膮 jednym ze sposob贸w dyskutowania o problemach spo艂ecznych. Kultura mo偶e by膰 tw贸rczym fermentem oddzia艂uj膮cym na wsp贸lnoty 鈥 lokalne, pa艅stwowe, globalne. Kultura i szeroko poj臋ta humanistyka s膮 kluczem do rozumienia rzeczywisto艣ci spo艂ecznej.

 

Kultura wp艂ywa na jako艣膰 偶ycia obywateli i obywatelek w wymiarze intelektualnym, materialnym, spo艂ecznym i ekonomicznym. Jest tak偶e narz臋dziem tworzenia wi臋zi spo艂ecznych. Dost臋p do niej nie mo偶e mie膰 charakteru elitarnego 鈥 w przeciwnym razie nikt, poza elitami, nie b臋dzie broni膰 jej przed zakusami cenzor贸w i ideolog贸w.

 

Potrzebujemy nowej, sp贸jnej polityki kulturalnej, wprowadzenia trwa艂ych zmian systemowych (na szczeblu rz膮dowym i samorz膮dowym), co doprowadzi do bardziej efektywnego funkcjonowania podmiot贸w kultury, lepszej ich wsp贸艂pracy i zwi臋kszania przejrzysto艣ci.

 

Nowocze艣nie rozumiana kultura musi by膰:

 

  • r贸偶norodna (obejmuj膮ca wiele gatunk贸w i styl贸w, w tym formy nowe i niszowe); nowoczesna i kreatywna (wykorzystuj膮ca nowe technologie, innowacyjna, rozwijaj膮ca i wyznaczaj膮ca nowe trendy); zapewniaj膮ca rozw贸j nieskr臋powanej tw贸rczo艣ci;
  • otwarta i dost臋pna dla wszystkich grup spo艂ecznych, uwzgl臋dniaj膮ca r贸偶ne potrzeby os贸b niepe艂nosprawnych, os贸b o niskich dochodach i innych zagro偶onych wykluczeniem z r贸偶nych powod贸w;
  • aktywizuj膮ca ludzi, stymuluj膮ca indywidualny rozw贸j, buduj膮ca to偶samo艣膰 w szacunku dla dziedzictwa kulturowego;
  • efektywnie zarz膮dzana i oparta na przejrzystych procedurach.

 

Spos贸b rozdzia艂u 艣rodk贸w publicznych musi by膰 transparentny, tzn. poddany rzeczywistej konsultacji spo艂ecznej, z w艂膮czaniem mechanizm贸w partycypacji organizacji pozarz膮dowych oraz samych mieszkanek i mieszka艅c贸w. Zarz膮dzanie musi zaczyna膰 si臋 od obowi膮zkowych konkurs贸w na stanowiska kierownicze w instytucjach kultury, przy czym przedstawiciele stowarzysze艅 zawodowych lub tw贸rczych w艂a艣ciwych ze wzgl臋du na zakres dzia艂ania danej instytucji kultury musz膮 stanowi膰 co najmniej 1/3 sk艂adu komisji konkursowych powo艂ywanych przez organizatora.

 

Rz膮d oraz samorz膮dy, kreuj膮c polityk臋 kulturaln膮, powinny mie膰 na celu rozszerzanie oferty kulturalnej, kt贸ra b臋dzie uwzgl臋dnia膰 wszystkie aspekty z艂o偶ono艣ci spo艂ecznej kraju. Celem organ贸w w艂adzy musi by膰 d膮偶enie do bardziej efektywnego funkcjonowania podmiot贸w kultury, racjonalizacji wydatk贸w, uelastyczniania istniej膮cych procedur i wypracowywania nowych, wieloletniego planowania, lepszej wsp贸艂pracy mi臋dzy sektorem publicznym, prywatnym i spo艂ecznym. Na wsiach i w ma艂ych miastach, gdzie jedynymi plac贸wkami kultury s膮 domy kultury i biblioteki publiczne, nale偶y szczeg贸lnie dba膰 o poziom i atrakcyjno艣膰 oferty kulturalnej, kt贸ra powinna zaspokaja膰 rosn膮ce aspiracje mieszkanek i mieszka艅c贸w.

 

Polityka kulturalna musi uwzgl臋dnia膰 nast臋puj膮ce priorytety:

  • zwi臋kszanie i pog艂臋bianie uczestnictwa w kulturze wszystkich mieszka艅c贸w kraju, rozwijanie edukacji kulturalnej oraz wspieranie aktywno艣ci spo艂ecznej, w tym organizacji pozarz膮dowych zg艂aszaj膮cych liczne inicjatywy;
  • r贸wne traktowanie tw贸rc贸w i organizator贸w kultury, bez wzgl臋du na ich form臋 prawn膮 (instytucje kultury, organizacje pozarz膮dowe, sektor prywatny, grupy nieformalne, indywidualni arty艣ci), jednak偶e z uwzgl臋dnieniem ich zr贸偶nicowanych mo偶liwo艣ci;
  • wspieranie tw贸rc贸w i artyst贸w w formie grant贸w, stypendi贸w, funduszy na konkursy itp.; obejmowanie mecenatem pa艅stwowym 鈥 podobnie jak kinematografii 鈥 r贸偶nych rodzaj贸w tw贸rczo艣ci;
  • rozw贸j infrastruktury s艂u偶膮cej kulturze oraz udost臋pnianie jej niezale偶nym inicjatywom tw贸rczym, oddolnym inicjatywom spo艂ecznym i r贸偶nym podmiotom, realizuj膮cym projekty artystyczne i upowszechniaj膮cym kultur臋;
  • dbanie, aby wydarzenia kulturalne finansowane ze 艣rodk贸w publicznych odznacza艂y si臋 wysok膮 jako艣ci膮, bez wzgl臋du na ich charakter 鈥 artystyczny (zaliczany do tzw. kultury wysokiej) czy popularny;
  • budowanie wizerunku Polski opieraj膮cej swoj膮 nowoczesn膮 to偶samo艣膰 o historyczne korzenie i tradycje, uwzgl臋dniaj膮ce r贸偶norodno艣膰 i z艂o偶ono艣膰 naszych dziej贸w.

 

B臋dziemy postulowa膰 skr贸cenie okres贸w ochrony praw w艂asno艣ci intelektualnej, broni膰 szerokiej interpretacji poj臋cia 鈥瀌ozwolonego u偶ytku prywatnego鈥, prawa cytowania czy ponownego u偶ycia 鈥 szczeg贸艂owe rozwi膮zania powinny by膰 wypracowane przez 艣rodowiska tw贸rc贸w i reprezentacje odbiorc贸w, by zapewni膰 artystom godziwe wynagrodzenie i jednocze艣nie jak najszerzej otwiera膰 dost臋p do ich dzie艂.

 

B臋dziemy d膮偶y膰 do wprowadzenia mo偶liwo艣ci odpisania przez firmy promuj膮ce kultur臋 lub nauk臋 鈥 do wysoko艣ci 1% CIT 鈥 dotacji przeznaczonych na wspieranie dzia艂alno艣ci kulturalnej i spo艂ecznej ukierunkowanej na wyr贸wnywanie szans, wspieranie postaw ekologicznych oraz dzia艂ania antydyskryminacyjne.

 

Jeste艣my za zwi臋kszeniem finansowania kultury do poziomu 1% PKB 鈥 w celu podnoszenia nak艂ad贸w na edukacj臋 obywatelsk膮, medialn膮 i kulturaln膮, z wyodr臋bnionymi 艣rodkami na inicjatywy obywatelskie.

艢wieckie pa艅stwo, wolne spo艂ecze艅stwo

Przez 8 lat rz膮d贸w Platformy Obywatelskiej nie uda艂o si臋 jej przyj膮膰 nawet najbardziej skromnej wersji ustawy o zwi膮zkach partnerskich. Dyskusje o prawie kobiet do podejmowania swobodnych decyzji w zakresie zdrowia reprodukcyjnego zamiatane by艂y pod dywan. D艂ugie lata zaj臋艂o uregulowanie kwestii in vitro. Nic dziwnego, 偶e po obj臋ciu w艂adzy przez Prawo i Sprawiedliwo艣膰 wahad艂o wychyli艂o si臋 ostro na prawo.

 

Demokratyczne spo艂ecze艅stwo nie jest mo偶liwe przy dominacji 艣wiatopogl膮du jednej grupy wyznaniowej nad innymi. Potrzebujemy realnego dialogu na temat warto艣ci i pa艅stwa, kt贸re taki dialog wspiera. Potrzebujemy prawa, kt贸re szanuje r贸偶ne postawy 偶yciowe i daje 偶y膰 ludziom, kt贸rzy je reprezentuj膮. Prawa, kt贸re nie karze kobiet za decyzje reprodukcyjne i os贸b nieheteronormatywnych za to, 偶e kochaj膮 bliskie im osoby. Dlatego:

 

  • Zniesiemy uprzywilejowany wp艂yw Ko艣cio艂a katolickiego na proces legislacyjny na wszystkich szczeblach w艂adz publicznych.
  • Podejmiemy dzia艂ania umo偶liwiaj膮ce odzyskanie przez samorz膮dy maj膮tku przekazanego w wyniku dzia艂alno艣ci Komisji Maj膮tkowej lub uzyskanie s艂usznego odszkodowania.
  • Rozpoczniemy rewizj臋 dotychczasowych przywilej贸w finansowych Ko艣cio艂a katolickiego w Polsce.
  • Lekcje religii w szko艂ach zast膮pimy religioznawstwem i etyk膮. P贸ki lekcje religii b臋d膮 obecne w szko艂ach, ocena z niej powinna znale藕膰 si臋 poza 艣wiadectwem szkolnym.
  • Uczynimy instytucje pa艅stwowe wszystkich szczebli wolnymi od symboliki religijnej.
  • Zrewidujemy zasady zatrudniania os贸b duchownych w instytucjach publicznych.
  • Wzmocnimy kontrol臋 publiczn膮 nad zjawiskiem nadreprezentacji organizacji zwi膮zanych z Ko艣cio艂em katolickim w procesie aplikowania o 艣rodki publiczne.
  • Zwi臋kszymy prawo kontroli wiernych nad danymi osobowymi, znajduj膮cymi si臋 w aktach ko艣cielnych, u艂atwiaj膮c proces wst臋powania i wyst臋powania z ko艣cio艂贸w i zwi膮zk贸w wyznaniowych.
  • Usuniemy z polskiej legislacji (m.in. z ustawy o radiofonii i telewizji) zapisy o ochronie warto艣ci chrze艣cija艅skich oraz doprowadzimy do uchylenia z kodeksu karnego przepis贸w o obrazie uczu膰 religijnych.
  • Doprowadzimy do pe艂nej r贸wno艣ci ma艂偶e艅skiej dla os贸b homo- i heteroseksualnych. Mo偶liwe b臋dzie r贸wnie偶 zawarcie 鈥 niezale偶nie od orientacji seksualnej 鈥 zwi膮zk贸w partnerskich, daj膮cych dost臋p do wsp贸lnych praw i obowi膮zk贸w cywilnych, podatkowych i maj膮tkowych.

Wsp贸lna planeta

Unia Europejska

UE znajduje si臋 w kryzysie. Haniebne naciskanie na polityk臋 ci臋膰 i zaciskania pasa 鈥 g艂贸wnie, cho膰 nie tylko, na po艂udniu kontynentu 鈥 pogr膮偶y艂o w recesji lokalne gospodarki, a 偶ycie wielu ludzi sprowadzi艂o do poziomu n臋dzy. Niezdolno艣膰 do odwa偶nego, solidarnego stawienia czo艂a wyzwaniu uchod藕czemu okaza艂o si臋 wod膮 na m艂yn prawicowych populist贸w.

 

Nie mo偶emy jednak oddawa膰 Europy nacjonalistom i neolibera艂om! Wierzymy w europejski sen 鈥 o kontynencie pokoju oraz wysokich standard贸w spo艂ecznych i ekologicznych. Ten sen nie spe艂ni si臋 jednak bez fundamentalnej demokratyzacji instytucji europejskich oraz zbudowania fundament贸w realnej, ponadnarodowej sfery debaty politycznej. Dlatego:

 

  • Chcemy przyj臋cia przez polski rz膮d Karty Praw Podstawowych oraz Zrewidowanej Europejskiej Karty Socjalnej.
  • Wszystkie akty ustawodawcze UE powinny by膰, zgodnie z pierwotn膮 propozycj膮 Konwentu w sprawie Przysz艂o艣ci Europy, uchwalane przez Parlament Europejski i Rad臋 Europejsk膮.
  • Potrzebne jest zwi臋kszenie kompetencji Parlamentu Europejskiego poprzez przyznanie mu inicjatywy ustawodawczej.
  • Nale偶y oficjalnie usankcjonowa膰 praktyk臋 z roku 2014, dzi臋ki kt贸rej (tak jak w wypadku wy艂aniania rz膮du na szczeblu krajowym) szefem Komisji Europejskiej zosta艂 polityk, kt贸ry uzyska艂 wi臋kszo艣膰 w Parlamencie Europejskim. Stanowisko szefa Komisji Europejskiej powinno by膰 po艂膮czone z funkcj膮 przewodnicz膮cego Rady Europejskiej.
  • Sk艂ad i liczba cz艂onk贸w Komisji Europejskiej powinny by膰 ustalane przez szefa Komisji. W Komisji nie powinno by膰 wi臋cej ni偶 2 komisarzy z jednego kraju. Komisarze powinni m贸c by膰 odwo艂ani przez Parlament Europejski.
  • 10% Parlamentu Europejskiego powinno by膰 wybieranych w ramach 鈥瀕isty europejskiej鈥. Ka偶dej obywatelce i obywatelowi Unii przys艂ugiwa艂yby 2 g艂osy 鈥 na reprezentantk臋/reprezentanta kraju oraz polityczk臋/polityka z europejskiej partii politycznej. W podziale mandat贸w powinny wzi膮膰 udzia艂 wszystkie formacje, kt贸re zdoby艂y co najmniej 3% g艂os贸w. W roku 2019 do tego procesu powinny zosta膰 wykorzystane miejsca w PE opuszczone przez Zjednoczone Kr贸lestwo.
  • Rada Europejska powinna we wszystkich sprawach dotycz膮cych wsp贸lnego ustawodawstwa podejmowa膰 decyzje kwalifikowan膮 wi臋kszo艣ci膮 2/3 g艂os贸w.
  • Postulujemy, by Europejski Trybuna艂 Sprawiedliwo艣ci pe艂ni艂 r贸wnie偶 funkcj臋 trybuna艂u konstytucyjnego Unii. Jego jurysdykcji powinno by膰 poddane ca艂o艣ciowe stosowanie prawa unijnego, tak偶e wi臋c w zakresie ochrony praw cz艂owieka.
  • Rada Europejska powinna zosta膰 przekszta艂cona w drug膮 izb臋 Parlamentu Europejskiego o por贸wnywalnych kompetencjach.
  • Nale偶y zwi臋kszy膰 bud偶et UE. 艢rodki te powinny by膰 wydawane przede wszystkim na:
  1. zapewnienie wszystkim europejskiego minimum praw socjalnych,
  2. badania naukowe, zw艂aszcza poszukiwanie nowych lek贸w i rozwijanie technologii proekologicznych, m.in. uzyskiwania energii ze 藕r贸de艂 odnawialnych i magazynowania energii,
  3. sprawiedliw膮 transformacj臋 w stron臋 gospodarki niskow臋glowej i gospodarki obiegu zamkni臋tego,
  4. rozw贸j spo艂ecze艅stwa obywatelskiego i demokracji uczestnicz膮cej, w tym autonomicznych i dynamicznych wsp贸lnot lokalnych.

Bud偶et UE powinien by膰 finansowany z podatk贸w oraz ce艂 uchwalanych przez Parlament Europejski.

  • Opowiadamy si臋 za wprowadzeniem na szczeblu europejskim tzw. podatku Tobina (np. w wysoko艣ci 0,05%) na wszelkie transakcje finansowe.
  • B臋dziemy d膮偶y膰 do wi臋kszej koordynacji unijnych polityk: gospodarczej, finansowej, zatrudnienia, ochrony 艣rodowiska oraz ustanowienia wsp贸lnej europejskiej polityki podatkowej (np. minimalnych stawek podatku CIT, obowi膮zku raportowania przychod贸w, zysk贸w oraz p艂aconych przez wielkie firmy podatk贸w w rozbiciu na poszczeg贸lne pa艅stwa cz艂onkowskie), 偶eby ukr贸ci膰 fataln膮 w skutkach konkurencj臋 podatkow膮 mi臋dzy pa艅stwami cz艂onkowskimi.
  • Jeste艣my za wprowadzeniem regulacji zwi臋kszaj膮cych kontrol臋 nad transferowaniem pieni臋dzy do tzw. raj贸w podatkowych, za zamkni臋ciem raj贸w podatkowych w krajach Unii Europejskich (Cypr, Luksemburg) i Rady Europy (Lichtenstein, San Marino, Szwajcaria), za zwi臋kszeniem kompetencji krajowego nadzoru finansowego i wywiadu skarbowego, a tak偶e za stworzeniem skutecznej, ale poddanej mocnym regulacjom i kontroli, unii bankowej, obejmuj膮cej jak najwi臋ksz膮 ilo艣膰 dzia艂aj膮cych na kontynencie instytucji tego sektora.
  • Unia Europejska powinna r贸wnie偶 ustali膰 socjalne i finansowe kryteria konwergencji dotycz膮cej poziomu ub贸stwa dzieci i d艂ugofalowego bezrobocia, a tak偶e zach臋ca膰 pa艅stwa cz艂onkowskie do ustalenia minimum egzystencji lub 鈥瀙odstawowego wynagrodzenia鈥, bior膮c pod uwag臋 r贸偶nice krajowe, dzi臋ki czemu zapewni si臋 dolny limit skutk贸w konkurencji. Unijna polityka nie powinna sta膰 w sprzeczno艣ci z tworzeniem ambitnej polityki spo艂ecznej przez pa艅stwa cz艂onkowskie.
  • Nale偶y zdefiniowa膰 obywatelstwo socjalne na poziomie europejskim 鈥 zestaw praw socjalnych przys艂uguj膮cych ka偶demu mieszka艅cowi i ka偶dej mieszkance kontynentu.
  • Konieczne jest wyzerowanie lub przeprowadzony z udzia艂em obywatelek i obywateli publiczny audyt zad艂u偶enia w krajach dotkni臋tych kryzysem zad艂u偶enia.
  • Europejski Bank Centralny nale偶y zreformowa膰: w radzie decyduj膮cej o polityce pieni臋偶nej obok finansist贸w powinni zasiada膰 przedstawiciele i przedstawicielki zwi膮zk贸w zawodowych i organizacji pozarz膮dowych zajmuj膮cych si臋 t膮 tematyk膮, a tak偶e eksperci i ekspertki od ekologii.
  • Utrzymywanie za wszelk膮 cen臋 niskiej inflacji nie mo偶e by膰 jedynym celem EBC. Czynniki spo艂eczne oraz ekologiczne musz膮 zosta膰 mocniej wpisane w architektur臋 wsp贸lnej waluty. Polska powinna bra膰 aktywny udzia艂 w jej opracowywaniu i wst膮pi膰 do strefy euro po 鈥 a nie przed 鈥 jej reformie.
  • Nale偶y prowadzi膰 polityk臋 sprzyjaj膮c膮 oddolnemu tworzeniu walut przez spo艂eczno艣ci lokalne. Pa艅stwa cz艂onkowskie powinny same wybiera膰, czy chc膮 zachowa膰 w艂asn膮 walut臋 (b膮d藕 wr贸ci膰 do niej), czy wol膮 u偶ywa膰 euro jako swej waluty podstawowej. Nie wolno tworzy膰 odr臋bnych instytucji dla kraj贸w strefy euro poza tymi, kt贸re s膮 technicznie niezb臋dne.
  • Postulujemy w UE mocniejsz膮 kontrol臋 oraz zapobieganie koncentracji si艂y ekonomicznej i czerpaniu niezgodnych z prawem korzy艣ci monopolistycznych na zliberalizowanych rynkach. W艂adza publiczna mo偶e stosowa膰 tzw. konkurencj臋 kontrolowan膮, tj. wyb贸r konkurencyjnych ofert, kt贸ra jest efektywnym sposobem wydawania pieni臋dzy podatnik贸w i podatniczek, a zarazem gwarancj膮 wysokiej jako艣ci us艂ug.
  • Us艂ugi publiczne, takie jak edukacja, s艂u偶ba zdrowia, woda, przesy艂 energii nie powinny podlega膰 mechanizmom rynkowym. Decyzj臋 w sprawie liberalizowania lub nieliberalizowania us艂ug nale偶y podejmowa膰 na w艂a艣ciwym szczeblu lokalnym, regionalnym lub krajowym, nie zezwalaj膮c na czerpanie niezgodnych z prawem korzy艣ci monopolistycznych na zliberalizowanych rynkach. Niedopuszczalne jest, aby porozumienia handlowe mi臋dzy UE a krajami trzecimi utrudnia艂y renacjonalizacj臋 lub rekomunalizacj臋 kiedy艣 sprywatyzowanych us艂ug publicznych.
  • Wspieramy zasad臋 wzajemno艣ci 鈥 przedsi臋biorstwa pa艅stwowe, kt贸re maj膮 鈥瀦agwarantowane鈥 kontrakty na us艂ugi publiczne, nie powinny uczestniczy膰 w konkursach na otwartych rynkach unijnych.
  • Musimy umo偶liwi膰 jak najwi臋kszej liczbie m艂odych ludzi studiowanie w innym kraju europejskim poprzez znaczne zwi臋kszenie bud偶et贸w przeznaczonych na programy wymiany, takie jak Erasmus, Socrates czy Leonardo.
  • Chcemy likwidacji Euratomu i jego przekszta艂cenia w ERENE 鈥 Europejsk膮 Agencj臋 Energetyki Odnawialnej, kt贸ra w zr贸wnowa偶ony spos贸b zreformuje nasz system energetyczny oraz zapewni bezpiecze艅stwo energetyczne kontynentowi (np. poprzez uniezale偶nienie si臋 od dostaw paliw kopalnych z kraj贸w 艂ami膮cych prawa cz艂owieka oraz pozyskuj膮cych paliwa w spos贸b dewastuj膮cy 艣rodowisko, jak gaz 艂upkowy czy olej palmowy).
  • Wsp贸艂praca europejska oraz polityka wewn臋trzna UE musi gwarantowa膰 wszelkie prawa i wolno艣ci r贸wnie偶 migrantkom i migrantom. Osoby ubiegaj膮ce si臋 o azyl maj膮 by膰 traktowane z godno艣ci膮, kiedy oczekuj膮 na rozpatrzenie swoich poda艅. Nale偶y stworzy膰 europejski system przyznawania azylu finansowany z bud偶etu UE. System z Dublina musi by膰 zreformowany, aby u艂atwi膰 integracj臋 azylant贸w i azylantek, m.in. poprzez dopuszczenie prawa do wyboru kraju, je偶eli istniej膮 powa偶ne przes艂anki o 艂atwiejszej integracji w innym kraju ni偶 w kraju granicznym rozpatruj膮cym jako pierwszy wniosek o azyl (znajomo艣膰 j臋zyka, kontakty rodzinne itp.).
  • Konieczna jest gruntowna zmiana europejskiej polityki wobec uchod藕c贸w i uchod藕czy艅 鈥 prowadzenie ratownictwa na morzu, przywr贸cenie prawa domagania si臋 azylu w ambasadach kraj贸w UE, zaprzestanie wsp贸艂pracy antyimigracyjnej z krajami ograniczaj膮cymi prawa cz艂owieka.
  • Postulujemy udzia艂 Polski w europejskim mechanizmie przyjmowania uchod藕c贸w i uchod藕czy艅 w stopniu odpowiednim do pozycji w UE.
  • Nale偶y przyzna膰 prawo azylu sygnalistom i sygnalistkom, ujawniaj膮cym naruszenia praw obywatelskich ze strony rz膮d贸w kraj贸w trzecich, a w przypadkach ujawnienia dzia艂a艅 szczeg贸lnie szkodliwych dla Polski 鈥 r贸wnie偶 gdy sprawa dotyczy kraju UE.
  • Postulujemy reform臋 Wsp贸lnej Polityki Rolnej zgodnie ze wskaz贸wkami zawartymi w deklaracji Europejskiego Ruchu na rzecz Suwerenno艣ci 呕ywno艣ciowej Ny茅l茅ni w kierunku ograniczania intensywnej produkcji rolno-przemys艂owej, maj膮cej katastrofalne skutki dla 艣rodowiska naturalnego oraz zdrowia i 偶ycia ludzi i zwierz膮t. Rygorystyczne egzekwowanie ustawodawstwa dotycz膮cego ochrony 艣rodowiska, ochrony zwierz膮t i bezpiecze艅stwa 偶ywno艣ci powinno wspom贸c proces odwrotu od intensywnych upraw rolnych i rybo艂贸wstwa. Wsp贸lna Polityka Rolna powinna zosta膰 rozszerzona o kwestie bezpiecze艅stwa 偶ywno艣ci oraz rozwoju sp贸jno艣ci zintegrowanych i zr贸wnowa偶onych spo艂eczno艣ci wiejskich, jako Wsp贸lna Polityka Rolnictwa, 呕ywno艣ci i Obszar贸w Wiejskich.
  • Europa powinna wspiera膰 suwerenno艣膰 偶ywno艣ciow膮 poszczeg贸lnych kraj贸w, region贸w i spo艂eczno艣ci lokalnych. Zamiast rolnictwa przemys艂owego 鈥 mniejsze, ale za to ekologiczne gospodarstwa. Europa powinna by膰 kontynentem wolnym od upraw ro艣lin modyfikowanych genetycznie i stosowania pasz z ro艣lin genetycznie modyfikowanych. Wszelkie nowe biotechnologie dotycz膮ce ro艣lin musz膮 by膰 uwa偶nie analizowane pod k膮tem modyfikacji genetycznej, aby nie wymkn臋艂y si臋 spod restrykcyjnych procedur dopuszczania ro艣lin GMO na rynek UE.
  • Nale偶y wprowadzi膰 standardy weryfikacji, gwarantuj膮ce bezpieczne dla zdrowia ludzi i zwierz膮t oraz dla 艣rodowiska produkty 偶ywno艣ciowe, od procesu produkcji poczynaj膮c, poprzez upraw臋 ro艣lin i pasz, a偶 po ko艅cowe przetw贸rstwo. W przysz艂o艣ci powinny by膰 r贸wnie偶 stosowane w tradycyjnej produkcji 偶ywno艣ci, pochodz膮cej z produkcji rolnej, rybo艂贸wstwa czy hodowli ryb.
  • Chcemy dostarcza膰 konsumentom i konsumentkom wszystkich niezb臋dnych informacji na temat pochodzenia produktu oraz procesu jego produkcji w ramach unijnych przepis贸w dotycz膮cych informacji konsumenckiej. Domagamy si臋 wzmocnienia praw organizacji obrony konsument贸w na szczeblu unijnym.
  • Chcemy wprowadzi膰 kontrolowanie niew艂a艣ciwego pakowania 偶ywno艣ci i promowa膰 opakowania przyjazne dla 艣rodowiska. Sprzeda偶 owoc贸w i warzyw niepakowanych powinna by膰 priorytetem.
  • Unia powinna wzmocni膰 przestrzeganie ustawodawstwa antydyskryminacyjnego, zw艂aszcza dotycz膮cego przeciwdzia艂ania dyskryminacji ze wzgl臋du na p艂e膰, pochodzenie etniczne, wyznanie religijne lub jego brak, niepe艂nosprawno艣膰 i orientacj臋 seksualn膮.
  • Wspieramy wysi艂ki organizacji pozarz膮dowych, zwi膮zk贸w zawodowych oraz inicjatyw obywatelskich zabiegaj膮cych o uzyskanie statusu konsultacyjnego przy instytucjach, kt贸re maj膮 znaczenie dla ich pracy, oraz o lepszy dost臋p do Europejskiego Trybuna艂u Sprawiedliwo艣ci.
  • Wsp贸lna Polityka Zagraniczna i Bezpiecze艅stwa UE powinna wypracowywa膰 i realizowa膰 艣rodki zapobiegania konfliktom oraz ich pokojowego, niemilitarnego rozwi膮zywania, zgodnie z celami zapisanymi w Karcie Narod贸w Zjednoczonych. Konieczne jest wzmocnienie tej polityki w obliczu zjawisk takich jak zmiany klimatu, terroryzm, grabie偶 ziemi, wyczerpywanie si臋 zasob贸w, cyberprzest臋pczo艣膰 czy wojna informacyjna.
  • Unia powinna wykorzysta膰 sw贸j potencja艂 ekonomiczny, by zrealizowa膰 zgodnie z harmonogramem przyj臋te przez ONZ Cele Zr贸wnowa偶onego Rozwoju i przestrzega膰 podstawowych praw pracowniczych. Proces ten powinien przebiega膰 w 艣cis艂ej wsp贸艂pracy z krajami rozwijaj膮cymi si臋.
  • Kompetencje UE w dziedzinie polityki handlowej powinny by膰 poszerzone o sprawy zagraniczne, co pozwoli na bardziej sp贸jn膮 polityk臋 w dziedzinie finans贸w mi臋dzynarodowych. Jednocze艣nie nale偶y ca艂kowicie wykluczy膰 z porozumie艅 handlowo-inwestycyjnych sektory kluczowe dla biologicznych warunk贸w 偶ycia ludzi: rolnictwa i 偶ywno艣ci, us艂ug publicznych (zdrowie, woda). Niedopuszczalne jest bowiem, aby te sektory by艂y 鈥瀢alut膮 przetargow膮鈥 dla uzyskania ust臋pstw przemys艂owo-biznesowych.
  • Chcemy delegalizacji zjawiska 鈥瀢i膮zania鈥 i 鈥瀢arunkowania鈥 pomocy rozwojowej (gdy pomoc udzielana jest pod warunkiem np. zakupu sprz臋tu z kraju pomocodawcy).
  • Uznamy Partnerstwo Wschodnie za strategiczny, d艂ugofalowy projekt, kt贸ry powinien by膰 oparty na silnej wsp贸艂pracy kulturowej i naukowej. Kraje takie jak Gruzja, Azerbejd偶an, Bia艂oru艣 czy Mo艂dawia potrzebuj膮 otwarcia na wymian臋 idei oraz ludzi. Konieczne jest wdro偶enie do program贸w EuroNest modu艂贸w dzia艂aj膮cych na rzecz wzmacniania szczeg贸lnie praw kobiet na Kaukazie oraz nieselektywnie rozumianych praw cz艂owieka.
  • Konieczne jest zredefiniowanie charakteru stosunk贸w transatlantyckich w perspektywie bilansu koszt贸w i nak艂ad贸w poniesionych przez obie strony. Porozumienia handlowo-inwestycyjne (TTIP, CETA) nie mog膮 by膰 zawierane pod presj膮 zmniejszenia bezpiecze艅stwa pa艅stw cz艂onkowskich NATO.
  • Polityka handlowa UE wymaga rewizji. Umowy o wolnym handlu i inwestycjach, negocjowane przez KE w imieniu pa艅stw cz艂onkowskich, wkraczaj膮 znacznie dalej ni偶 tylko w sfer臋 handlu. Dlatego musz膮 by膰 zdemokratyzowane, zawierane przy udziale i pod kontrol膮 przedstawicieli i przedstawicielek spo艂ecze艅stwa obywatelskiego i nie mog膮 przyznawa膰 inwestorom zagranicznym innych warunk贸w dzia艂alno艣ci gospodarczej ni偶 firmom krajowym. Rolnictwo, 偶ywno艣膰 i us艂ugi publiczne musz膮 by膰 wykluczone z zakresu um贸w.
  • Stosunki Unii Europejskiej z Rosj膮 powinny opiera膰 si臋 na partnerskim dialogu, wymaganiu od Moskwy przestrzegania praw cz艂owieka oraz rezygnacji z polityki destabilizacji kraj贸w decyduj膮cych si臋 na zwrot w stron臋 Brukseli (np. Ukrainy). Od realizacji tych warunk贸w uzale偶nione powinno by膰 ewentualne znoszenie sankcji.
  • Wspieramy unijny Proces Barcelo艅ski, kt贸ry ma prowadzi膰 do zr贸wnowa偶onego rozwoju obszaru pa艅stw 艣r贸dziemnomorskich jako strefy dobrobytu i pokoju.
  • B臋dziemy promowa膰 i dba膰 o wdra偶anie Europejskiej Agendy Miejskiej ustanowionej w 2016 roku przez Pakt Amsterdamski, b臋d膮cej kontynuacj膮 Karty Lipskiej z 2007 roku. Promuje ona zr贸wnowa偶ony rozw贸j miast 鈥 trwa艂y, chroni膮cy przestrze艅, przyrod臋 i inne zasoby, nastawiony na oddoln膮 demokracj臋 i wysok膮 jako艣膰 偶ycia ludzi.
  • Unia Europejska powinna przedstawi膰 Ukrainie 鈥瀦ielony plan Marshalla鈥 鈥 pomocy ekonomicznej i budowania samodzielno艣ci energetycznej w zamian za dalsz膮 demokratyzacj臋 i rozw贸j spo艂ecze艅stwa obywatelskiego.
  • Wspieramy polityk臋 Unii Europejskiej co do ochrony Ba艂tyku. Jednocze艣nie widzimy sprzeczno艣膰 mi臋dzy t膮 a innymi politykami, w tym rolnictwa i transportu. UE promuje sie膰 mi臋dzynarodowych dr贸g wodnych o wysokiej klasie 偶eglowno艣ci r贸wnie偶 na wpadaj膮cych do Ba艂tyku rzekach o du偶ym stopniu naturalno艣ci (Odra i Wis艂a), jednocze艣nie promuj膮c 鈥瀖odernizacj臋 wsi” z coraz wi臋ksz膮 koncentracj膮 i uprzemys艂owieniem upraw, wi膮偶膮cym si臋 z rosn膮cym u偶yciem nawoz贸w sztucznych. Kanalizacja rzek i ich rosn膮ce zanieczyszczenie azotanami i fosforanami b臋d膮 mia艂y katastrofalne skutki dla pozornie chronionych ekosystem贸w Ba艂tyku, stymuluj膮c rozw贸j sinicy i stref beztlenowych.
  • Sprzeciwiamy si臋 jakiejkolwiek pomocy UE dla bilateralnego rosyjsko-niemieckiego projektu budowy gazoci膮gu Nord Stream 2.
Polska a s膮siedzi

Wystarczy艂o kilka miesi臋cy rz膮d贸w PiS, by dosz艂o do fundamentalnego przeorientowania polskiej polityki zagranicznej. Rodzima dyplomacja postawi艂a m.in. na sojusz z wychodz膮cym z Unii Europejskiej Zjednoczonym Kr贸lestwem oraz sympatyzuj膮cymi z rz膮dami W艂adimira Putina W臋grami. 鈥濼r贸jmorze鈥 u偶ywane jest jako wehiku艂 promowania wizji lu藕nej integracji europejskiej, niezdolnej do odpowiadania na globalne wyzwania.

 

Zmiana kierunku jest konieczna. Jako najwi臋kszy liczebnie (po Brexicie) kraj spoza strefy euro powinni艣my wraz z pa艅stwami-za艂o偶ycielami wsp贸lnot europejskich dyskutowa膰 nad kierunkami reformy Unii Europejskiej. Powinni艣my podkre艣la膰 znaczenie Partnerstwa Wschodniego, wsp贸艂pracy w ramach basenu Morza Ba艂tyckiego oraz poszerzania Unii o kraje Ba艂kan贸w Zachodnich. Potrzebne s膮 nam r贸wnie偶:

 

  • Partnerski dialog z Niemcami, umo偶liwiaj膮cy r贸wnorz臋dn膮 dyskusj臋 na temat transformacji energetycznej, poszukiwanie wsp贸lnego stanowiska w sprawie polityki wschodniej oraz uczynienie z Tr贸jk膮ta Weimarskiego (razem z Francj膮) nowej osi integracji europejskiej.
  • Wyci膮gni臋cie r臋ki do Ukrainy powinno by膰 kontynuowane poprzez wdra偶anie program贸w stypendialnych i wymian臋 naukow膮 mi臋dzy polskimi i ukrai艅skimi o艣rodkami naukowymi, a tak偶e poprzez wymian臋 kulturow膮. Przybywaj膮ce do nas z tego kraju pracownice i pracownicy powinni mie膰 zagwarantowane r贸wne prawa na rynku pracy.
  • Wywieranie wp艂ywu w instytucjach europejskich, aby wzi臋艂y pod uwag臋 wsp贸艂prac臋 z bia艂orusk膮 opozycj膮. Warto zwr贸ci膰 uwag臋 na mo偶liwo艣ci dotycz膮ce u艂atwie艅 w ruchu wizowym dla Bia艂orusin贸w i Bia艂orusinek.
  • Zdecydowane dzia艂anie na rzecz pojednania polsko-litewskiego na najwy偶szym szczeblu politycznym, uwzgl臋dniaj膮ce prawa mniejszo艣ci polskiej w tym kraju oraz litewskiej w Polsce. Podobne dzia艂ania s膮 konieczne w stosunku do Czech.
  • Wspieranie rozwoju wsp贸艂pracy obronnej z krajami ba艂tyckimi i skandynawskimi w celu utworzenia systemu wzmacniaj膮cego bezpiecze艅stwo obywateli i obywatelek Europy 艢rodkowej i P贸艂nocnej.
Polityka bezpiecze艅stwa

Bezpiecze艅stwo jest jedn膮 z fundamentalnych ludzkich potrzeb, a jego zapewnienie nale偶y do najwa偶niejszych problem贸w politycznych naszych czas贸w.

 

W polityce bezpiecze艅stwa opowiadamy si臋 za stosowaniem 艂aci艅skiej maksymy primum non nocere: po pierwsze nie szkodzi膰. Dlatego stanowczo pot臋piamy wszelkie formy militaryzmu Proponujemy now膮 polityk臋 bezpiecze艅stwa, w ramach kt贸rej staraniom o pok贸j mi臋dzy narodami stale towarzyszy troska o 艣rodowisko naturalne i wysi艂ki na rzecz powstrzymania ocieplenia klimatu. Jej priorytetem jest zadbanie o to, 偶eby Ziemia w dalszym ci膮gu by艂a planet膮 nadaj膮c膮 si臋 do 偶ycia i zamieszkania przez kolejne pokolenia.

  • Jeste艣my za utrzymaniem cz艂onkostwa Polski w NATO. Jednocze艣nie domagamy si臋, 偶eby Sojusz P贸艂nocnoatlantycki zrezygnowa艂 z roli globalnego policjanta i interwenta. Dzia艂ania te doprowadzaj膮 do pog艂臋bienia problem贸w, kt贸re maj膮 rozwi膮zywa膰. Zamiast tego b臋dziemy d膮偶y膰, aby NATO sta艂o si臋 organizacj膮 obronn膮, skoncentrowan膮 wy艂膮cznie na zapewnieniu bezpiecze艅stwa pa艅stwom cz艂onkowskim tej organizacji.
  • Opowiadamy si臋 przeciwko sta艂ym bazom militarnym NATO na terenie Polski. W przypadku stacjonowania wojsk kraj贸w sojuszniczych na terenie Polski b臋dziemy negocjowa膰 warunki ich pobytu tak, by zapewni膰 ich odpowiedzialno艣膰 za ewentualne czyny sprzeczne z polskim prawem.
  • Dopuszczamy udzia艂 polskich wojsk w zagranicznych misjach jedynie pod mandatem organizacji mi臋dzynarodowych i za zgod膮 Sejmu.
  • Wprowadzimy zakaz sprzeda偶y uzbrojenia do kraj贸w 艂ami膮cych prawa cz艂owieka.
  • Jeste艣my przeciwni uzbrajaniu polskich si艂 zbrojnych w autonomiczn膮 艣mierciono艣n膮 bro艅. R贸wnie偶 badania nad ni膮 nie powinny by膰 prowadzone przez polski sektor zbrojeniowy.
  • Stan osobowy Si艂 Zbrojnych RP powinien prezentowa膰 sob膮 wysoki poziom patriotyzmu i poparcia dla demokratycznego ustroju pa艅stwa. Powinien cechowa膰 go wysoki stopie艅 profesjonalizmu w wyszkoleniu bojowym. Jednocze艣nie powinien by膰 on przygotowany do zabezpieczenia ludno艣ci cywilnej przed kl臋skami naturalnymi oraz tymi wywo艂anymi r臋k膮 cz艂owieka.
  • Postulujemy maksymalny poziom wydatk贸w na armi臋 na poziomie 2% PKB. Przeprowadzimy audyt zdolno艣ci obronnych pa艅stwa oraz obecnych program贸w zbrojeniowych pod k膮tem ich racjonalno艣ci i gospodarno艣ci. Potrzebne programy b臋d膮 kontynuowane, za to miliony zaoszcz臋dzone na utopijnych wizjach zostan膮 przeznaczone na rozw贸j zdolno艣ci reagowania kryzysowego i zabezpieczenie ludno艣ci cywilnej. Polska powinna wspiera膰 rozw贸j Europejskiej Polityki Obronnej. Zakupy uzbrojenia nale偶y koordynowa膰 z innymi krajami UE. R贸wnie偶 projektowanie i produkowanie broni powinno by膰 prowadzone we wsp贸艂pracy z firmami z innych pa艅stw UE. Popieramy r贸wnie偶 rozwijanie grup bojowych Unii Europejskiej jako pierwszego etapu tworzenia armii europejskiej.
  • Na szczeblu regionalnym rozwiniemy wsp贸艂prac臋 obronn膮 z pa艅stwami ba艂tyckimi i skandynawskimi w celu utworzenia systemu wzmacniaj膮cego bezpiecze艅stwo obywateli i obywatelek Europy 艢rodkowej i P贸艂nocnej.
  • B臋dziemy d膮偶y膰 do eliminacji przejaw贸w molestowania w armii. Si艂y zbrojne powinny by膰 otwarte na osoby LGBT+, jak r贸wnie偶 wyznawc贸w r贸偶nych religii. Jeste艣my za wojskiem jako instytucj膮 niedyskryminuj膮c膮.
  • Postulujemy powo艂anie nowej s艂u偶by zajmuj膮cej si臋 cyberbezpiecze艅stwem. Dzia艂ania maj膮ce na celu zabezpieczenie Polski przed atakami cybernetycznymi b臋d膮 koordynowane z innymi cz艂onkami UE i NATO.
  • Jeste艣my przeciwni nadmiernej inwigilacji obywateli przez pa艅stwo. S艂u偶by korzystaj膮ce z dzia艂a艅 inwigilacyjnych powinny by膰 艣ci艣le kontrolowane przez s膮dy.
  • Sprzeciwiamy si臋 geoin偶ynierii klimatu, czyli u偶ywaniu technik modyfikacji klimatu poprzez zmiany odbijalno艣ci chmur, zmiany koncentracji aerozoli siarczanowych w stratosferze, zmniejszanie albeda Ziemi, nawo偶enie oceanu 偶elazem i innych technik. S膮 to technologie 鈥瀔o艅ca rury鈥, kt贸re zamiast koncentrowa膰 si臋 na zmniejszaniu emisji gaz贸w cieplarnianych chc膮 post factum wp艂ywa膰 na klimat. Ich skuteczno艣膰 nie zosta艂a nigdy udowodniona. Technologie te w du偶ej mierze rozwijane s膮 przez si艂y zbrojne i pozostaj膮 w wojskowych r臋kach. Istnieje du偶e niebezpiecze艅stwo wykorzystania ich do atakowania ludno艣ci innych pa艅stw ekstremalnymi zjawiskami klimatycznymi w celu wymuszenia politycznych ust臋pstw czy deklaracji.
Polityka mi臋dzynarodowa

W ostatnich latach 艣wiat sta艂 si臋 niebezpiecznym miejscem do 偶ycia. B臋dzie jeszcze bardziej niebezpieczny, je艣li nie uda si臋 nam opanowa膰 zmian klimatu, ju偶 dzi艣 鈥 obok m.in. terroryzmu 鈥 odpowiadaj膮cych za bezprecedensowe, globalne migracje.

 

Na tym jednak wyzwania si臋 nie ko艅cz膮. Na nowo dyskutujemy preferowany kszta艂t globalnego handlu oraz porozumie艅 handlowo-inwestycyjnych. Nieprawdziwe informacje maj膮 realny wp艂yw na kszta艂t naszych system贸w politycznych. Cyberbezpiecze艅stwo wyrasta na kolejne, pal膮ce wyzwanie. W obliczu tych zmian Polska nie jest 鈥 i nie mo偶e by膰 鈥 samotn膮 wysp膮, pozostaj膮c膮 z dala od pr贸b wywarcia pozytywnego wp艂ywu na 艣wiat. Dlatego:

 

  • Domagamy si臋 przyj臋cia przez nasz kraj konwencji o zakazie stosowania broni kasetowej z 2008 roku (konwencja z Oslo) i traktatu o handlu broni膮 z 2013 roku.
  • Nale偶y zatrzyma膰 proces likwidacji polskich przedstawicielstw dyplomatycznych i skupi膰 si臋 na otwarciu nowych w regionach takich jak Azja, Afryka czy Ameryka 艁aci艅ska.
  • Postulujemy zwi臋kszenie bud偶etu Instytut贸w Polskich oraz finansowania projekt贸w polskiej dyplomacji kulturalnej.
  • B臋dziemy dzia艂a膰 na rzecz aktywnej dyplomacji gospodarczej, wspieraj膮cej rozw贸j eksportu polskich produkt贸w, u艂atwiaj膮cej dzia艂alno艣膰 za granic膮 polskim firmom us艂ugowym, pomagaj膮cej rozwi膮zywa膰 konflikty i 艣ci膮ga膰 nale偶no艣ci od uchylaj膮cych si臋 zagranicznych zleceniodawc贸w polskich firm.
  • Zar贸wno Izrael, jak i Palestyna maj膮 prawo do posiadania swych w艂asnych, niepodleg艂ych pa艅stw i winny powstrzyma膰 si臋 od akt贸w przemocy.
  • Jeste艣my przeciwko 艂amaniu praw cz艂owieka przez Chiny. Prze艣ladowanie przez rz膮d chi艅ski oponent贸w z ruchu Falun Dafa/Falun Gong i przymusowa asymilacja Tybetu przez Chiny musi si臋 zako艅czy膰.
  • Jeste艣my za wzmocnieniem i reform膮 Organizacji Bezpiecze艅stwa i Wsp贸艂pracy w Europie. Nale偶y tak usprawni膰 mechanizmy decyzyjne, aby 偶adne z pa艅stw cz艂onkowskich nie mia艂o mo偶liwo艣ci blokowania efektywnego dzia艂ania organizacji w sytuacji konfliktowej.
  • Nale偶y wzmocni膰 finansowo, politycznie oraz prawnie wszystkie agencje i programy ONZ, kt贸rych zadaniem jest wspieranie demokracji, praw cz艂owieka, polityki zr贸wnowa偶onego rozwoju, rozwojowej i spo艂ecznej, takie jak ILO (Mi臋dzynarodowa Organizacja Pracy) czy UNDP (Program Polityki Rozwojowej Narod贸w Zjednoczonych).
  • Jeste艣my za stworzeniem sekcji ds. praw zwierz膮t w ONZ. 艢wiatowa Organizacja Handlu powinna wprowadzi膰 zakaz importu zwierz膮t ze wzgl臋du na okrutn膮 hodowl臋.
  • Nale偶y okre艣li膰 sytuacje i mo偶liwo艣ci, kiedy sta艂y cz艂onek Rady Bezpiecze艅stwa mo偶e skorzysta膰 z prawa weta, oraz zwi臋kszy膰 reprezentacj臋 poszczeg贸lnych region贸w 艣wiata we wszelkich organach ONZ, w szczeg贸lno艣ci w Radzie Bezpiecze艅stwa.
  • Parlamenty krajowe musz膮 otrzyma膰 wi臋ksz膮 kontrol臋 oraz mo偶liwo艣膰 dzia艂ania w ONZ. Organizacje pozarz膮dowe powinny by膰 r贸wnie偶 w艂膮czone w proces reformy i wzmacniania ONZ.
  • Postulujemy utworzenie Mi臋dzynarodowego Trybuna艂u Praw Cz艂owieka, przed kt贸ry r贸wnie偶 organizacje pozarz膮dowe mia艂yby prawo wniesienia skargi.
  • Proponujemy reform臋 mi臋dzynarodowych instytucji, takich jak Mi臋dzynarodowa Organizacja Handlu (WTO), Mi臋dzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF), Europejski Bank Inwestycyjny, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju czy Bank 艢wiatowy. Powinny one funkcjonowa膰 w bardziej przejrzysty, demokratyczny spos贸b. Decyzje powinny by膰 podejmowane zwyk艂膮 wi臋kszo艣ci膮 g艂os贸w, a nie wa偶one w zale偶no艣ci od udzia艂u w kapitale pocz膮tkowym. Nale偶y zwi臋kszy膰 mo偶liwo艣膰 wp艂ywania kraj贸w rozwijaj膮cych si臋 oraz organizacji pozarz膮dowych (krajowych i mi臋dzynarodowych) na dzia艂alno艣膰 tych instytucji oraz zobowi膮za膰 je do przestrzegania w swej dzia艂alno艣ci zasad zr贸wnowa偶onego rozwoju.
  • 艢wiatowa Organizacja Handlu (WTO), Program Narod贸w Zjednoczonych na rzecz Ochrony 艢rodowiska czy Mi臋dzynarodowa Organizacja Pracy powinny by膰 filarami ONZ o r贸wnorz臋dnym znaczeniu, w kt贸rych b臋d膮 obowi膮zywa艂y takie same demokratyczne regu艂y podejmowania decyzji. W przypadku 艢wiatowej Organizacji Handlu powinna istnie膰 klarowna definicja us艂ug, kt贸re podlegaj膮 regu艂om WTO, z czego nale偶y wy艂膮czy膰 us艂ugi publiczne.
  • Rz膮dy, kt贸re 艂ami膮 prawa cz艂owieka, musz膮 otrzyma膰 jasny sygna艂 sprzeciwu ze strony spo艂eczno艣ci mi臋dzynarodowej, polegaj膮cy na przyk艂ad na redukcji lub ca艂kowitym pozbawieniu tych pa艅stw wsparcia finansowego i mo偶liwo艣ci wsp贸艂pracy. Kraje te powinien obj膮膰 ca艂kowity zakaz importu broni i wszelkiego typu sprz臋tu zbrojnego.
  • Sprzeciwiamy si臋 wszelkim torturom, karze 艣mierci, samowolnym i bezpodstawnym aresztowaniom, rasizmowi, pracy niewolniczej oraz dyskryminacji ze wzgl臋du na pochodzenie etniczne, wyznawan膮 religi臋 lub jej brak, p艂e膰 czy orientacj臋 seksualn膮 na ca艂ym 艣wiecie. Suwerenno艣膰 pa艅stwowa nie mo偶e by膰 nigdzie usprawiedliwieniem i przyzwoleniem na drastyczne 艂amanie praw cz艂owieka (np. masowe mordy ludno艣ci).
  • Chcemy uchwalenia multilateralnego planu鈥搒trategii na rzecz globalnej demilitaryzacji, denuklearyzacji i rezygnacji z broni masowego ra偶enia. Podstaw膮 tej strategii by艂oby uchwalenie mi臋dzynarodowego systemu kontroli produkcji, handlu i u偶ycia broni.
  • Wojsko Polskie mo偶e by膰 u偶yte tylko do dzia艂a艅 na rzecz zachowania pokoju, po uzyskaniu mandatu ONZ. Wykorzystanie polskiej armii w konflikcie musi by膰 zgodne z kart膮 ONZ i Konstytucj膮, powi膮zane z planem politycznego rozwi膮zania konfliktu oraz przeg艂osowane 鈥 po publicznej debacie 鈥 przez Sejm. Cywilne s艂u偶by prewencyjnie maj膮 wed艂ug nas pierwsze艅stwo przed wykorzystaniem si艂 militarnych.
Globalizacja i polityka rozwojowa

Ludzko艣膰 ma przed sob膮 wielk膮 szans臋. Szans臋 na to, by nie rezygnuj膮c ze swej r贸偶norodno艣ci, wej艣膰 w er臋 globalnej wsp贸艂pracy na rzecz poprawy jako艣ci i warunk贸w 偶ycia, ochrony 艣rodowiska oraz upowszechniania si臋 ustroju demokratycznego. Marzenie to kierowa艂o tw贸rczyniami i tw贸rcami Powszechnej Deklaracji Praw Cz艂owieka, kieruje te偶 projektami takimi jak Cele Zr贸wnowa偶onego Rozwoju.

 

Globalizacja post臋powych idei, szacunku dla praw cz艂owieka oraz dost臋pu do podstawowych d贸br, takich jak woda pitna, 偶ywno艣膰 czy mieszkanie powinna mie膰 priorytet nad globalizacj膮 przep艂ywu towar贸w i kapita艂u. Wszelkie u艂atwienia w tej drugiej sferze powinny by膰 warunkowane realizacj膮 cel贸w z tej pierwszej grupy 鈥 w przeciwnym razie b臋d膮 stanowi膰 paliwo dla or臋downik贸w zamkni臋tych granic i w膮skich horyzont贸w. Dlatego:

 

  • Najwa偶niejszym zadaniem politycznym obecnych czas贸w jest taka regulacja globalizacji na p艂aszczy藕nie mi臋dzynarodowej, kt贸ra ustali granice i warunki korzystania z zasob贸w Ziemi, funkcjonowania rynk贸w kapita艂owych oraz korporacji dzia艂aj膮cych na ca艂ym 艣wiecie.
  • Od tzw. wolnego handlu, czyli de facto handlu na zasadach narzuconych przez silniejszych, wolimy sprawiedliwy handel. Daje on producentom i rolnikom z kraj贸w rozwijaj膮cych si臋 realn膮 mo偶liwo艣膰 rozwoju poprzez promowanie godziwej p艂acy, wspieranie spo艂eczno艣ci lokalnych oraz przestrzeganie standard贸w praw cz艂owieka.
  • Istotnym krokiem do zaprowadzenia sprawiedliwszego porz膮dku w globalnej gospodarce jest zniwelowanie barier celnych w krajach wysoko rozwini臋tych.
  • Nale偶y zniwelowa膰 zad艂u偶enie zagraniczne kraj贸w trzeciego 艣wiata. Zaoszcz臋dzone w ten spos贸b 艣rodki nale偶y przeznaczy膰 na walk臋 z bied膮 w tych krajach i naprawianie wszelkich szk贸d, jakich do艣wiadczy艂y w czasach kolonizacji. Pa艅stwa wysoko uprzemys艂owione powinny podj膮膰 odpowiedzialno艣膰 za kraje s艂abiej rozwini臋te i zaprzesta膰 rabunkowej cz臋sto eksploatacji ich zasob贸w i spo艂ecze艅stw.
  • Wspieramy w instytucjach mi臋dzynarodowych koncepcj臋 d艂ugu ekologicznego, b臋d膮cego d艂ugiem kraj贸w rozwini臋tych wobec kraj贸w rozwijaj膮cych si臋, powstaj膮cym w wyniku nadmiernego zu偶ycia nieodnawialnych surowc贸w naturalnych i energii oraz wycinek las贸w pod plantacje, np. surowc贸w do biopaliw.
  • Postulujemy przeznaczenie wi臋kszego ni偶 dotychczas odsetka PKB na pomoc rozwojow膮 przez pa艅stwa bogate (np. 1,2 % PKB) i prawnego usankcjonowania tego obowi膮zku.
  • Polska powinna podj膮膰 w艂asne inicjatywy w celu uzgodnienia mi臋dzynarodowych porozumie艅, dzi臋ki kt贸rym nie tylko mo偶liwe, ale i realne stanie si臋 wype艂nianie ekologicznych i socjalnych standard贸w przez wszystkich aktor贸w mi臋dzynarodowych, zar贸wno publicznych (instytucje pa艅stwowe, mi臋dzynarodowe) jak i prywatnych (korporacje).
  • W obliczu bie偶膮cych wydarze艅 konieczne jest przyj臋cie przez Polsk臋 konwencji o ochronie praw migruj膮cych pracownik贸w i pracownic oraz cz艂onk贸w i cz艂onki艅 ich rodzin z 1990 roku.
  • Polska powinna wprowadzi膰 do Ustawy o Wsp贸艂pracy na rzecz Rozwoju zapisy, kt贸re okre艣li艂yby realistycznie proces wzrostu wydatk贸w na pomoc rozwojow膮 (w tym przede wszystkim dostosowanie struktury bud偶etu do zalecenia ONZ, by do roku 2025 przeznacza膰 0,7% PKB na programy pomocowe dla kraj贸w rozwijaj膮cych si臋). Uwa偶amy, 偶e nie mo偶e to by膰 uzyskiwane przez zmniejszenie wydatk贸w na takie cele, jak edukacja czy ochrona 艣rodowiska.
  • Jednym z za艂o偶e艅 polskiej pomocy zagranicznej musi by膰 ustanowienie plac贸wek dyplomatycznych maj膮cych na celu wspieranie polskich organizacji pozarz膮dowych dzia艂aj膮cych na miejscu. Do tego konieczne jest w pierwszej kolejno艣ci rozpoznanie, przy pomocy np. Grupy Zagranica, gdzie istniej膮 najwi臋ksze o艣rodki dzia艂a艅 pomocowych polskich pozarz膮dowych instytucji w krajach rozwijaj膮cych si臋.
  • Polska pomoc rozwojowa powinna opiera膰 si臋 na trzech filarach: Funduszach Ma艂ych Grant贸w przy ambasadach, zasadzie wsp贸艂finansowania przez MSZ polskich projekt贸w rozwojowych wspieranych finansowo przez instytucje Komisji Europejskiej oraz na zasilaniu bud偶et贸w beneficjent贸w w spos贸b zach臋caj膮cy do good governance (dobrego rz膮dzenia), jawno艣ci funduszy, ochrony praw cz艂owieka i zr贸wnowa偶onego rozwoju, przy czym zasilanie bud偶etu nie mo偶e wymusza膰 na beneficjentach wprowadzania odg贸rnie proponowanych przez dawc臋 pomocy reform gospodarczych czy liberalizacji rynku.
  • Postulujemy, aby w pierwszej fazie wzrostu pomocy zagranicznej pieni膮dze przeznaczano g艂贸wnie na programy edukacyjne w Polsce, mi臋dzy innymi na edukacj臋 w zakresie polityki rozwojowej, wsparcie dla rozwoju rynku sprawiedliwego handlu w Polsce, promocj臋 kultury kraj贸w rozwijaj膮cych si臋 oraz na reform臋 program贸w nauczania celem urealnienia historii i wizerunku kraj贸w rozwijaj膮cych si臋 w systemie szkolnictwa.
  • Pomoc rozwojowa musi zosta膰 podporz膮dkowana potrzebom spo艂eczno艣ci lokalnych i priorytetom rz膮dowym kraju pomocobiorcy.
  • Pomoc rozwojowa powinna by膰 udzielana tylko w przypadku zapewnienia pe艂nej realizacji projektu (wraz z eksploatacj膮) – np. wybudowana droga musi mie膰 zagwarantowane pieni膮dze na modernizacj臋, utrzymanie i renowacj臋 w perspektywie 10-15 lat.

Podzi臋kowania

Pierwsza propozycja tekstu Programu Partii Zieloni 2017/2018 wraz z poprawkami zosta艂a przedstawiona聽przez (w kolejno艣ci alfabetycznej): Juliusza Adela, Johanna Brosa, Ann臋 Ma艂gorzat臋 Dul, Krzysztofa Hermana, Macieja J贸zefowicza, Sebastiana Jurkowskiego, Jakuba Karczy艅skiego, Aleksandr臋 Ko艂eczek, Marka Kossakowskiego, Wand臋 Majewsk膮, Zbigniewa Malinowskiego, Katarzyn臋 Miniszewsk膮-G贸rmi艅sk膮, Dagmar臋 Misztel臋, J贸zefa Muraszewskiego, Beat臋 Nowak, Izabel臋 Ornaf, Marcina Pliszczy艅skiego, Mariusza Rusinka, Macieja S艂obodziana, Mi艂os艂aw臋 St臋pie艅, Przemys艂awa St臋pnia, Ew臋 Sufin-Jacquemart, W艂odzimierza Surowieckiego, Ma艂gorzat臋 Tracz i Ul臋 Zieli艅sk膮.

 

Grupa programowa, kt贸ra uporz膮dkowa艂a i przygotowa艂a tekst pod g艂osowania podczas Kongresu Programowego, sk艂ada艂a si臋 z nast臋puj膮cych os贸b (w kolejno艣ci alfabetycznej): Maciej J贸zefowicz, Sebastian Jurkowski, Jakub Karczy艅ski, Aleksandra Ko艂eczek, Marek Kossakowski, Marcin Krawczyk, Wanda Majewska, Dagmara Misztela, Beata Nowak, Mariusz Rusinek, Maciej S艂obodzian, Mi艂os艂awa St臋pie艅 (koordynatorka prac programowych), Ewa Sufin-Jacquemart i Ma艂gorzata Tracz.

 

Szczeg贸lne podzi臋kowania nale偶膮 si臋: Mi艂os艂awie St臋pie艅 za koordynacj臋 prac programowych; Ma膰kowi S艂obodzianowi za przygotowanie programu pod g艂osowania; Sebastianowi Jurkowskiemu, Magdalenie Wielgo艂askiej, Izabeli Ornaf i Jakubowi Karczy艅skiemu za pomoc przy porz膮dkowaniu poprawek; Ewie Sufin-Jacquemart za napisanie wst臋pnej wersji rozdzia艂贸w Polityka miejska i Obszary wiejskie oraz alternatywnej wersji wst臋pu; Uli Zieli艅skiej za napisanie wst臋pnej wersji rozdzia艂u Polska bez smogu; oraz Jakubowi Karczy艅skiemu za napisanie wst臋pnej wersji rozdzia艂u Polityka bezpiecze艅stwa, Gra偶ynie Komia偶yk za napisanie rozdzia艂u Kultura, Przemys艂awowi St臋pniowi za prac臋 nad rozdzia艂em Ekonomia i finanse.

Bardzo te偶 dzi臋kujemy Irenie Ko艂odziej i Ma艂gorzacie Tracz za redakcj臋 j臋zykow膮 tekstu.